Yatırım Dolandırıcılığı Nedir? Türleri Nelerdir?

Yatırım dolandırıcılığı, yüksek getiri vaadiyle, yasa dışı olarak, insanlardan para toplamayı veya paralarını bir yere yatırmalarına yönlendirmeyi ifade eder.

Özellikle sosyal medya platformlarında Forex işlemleri, kripto dolandırıcılığı, fon oluşturma ve ucuz yollu altın edinme en sık rastlanılan dolandırıcılık türleri arasındadır.

Peki, yatırım dolandırıcılığı nasıl anlaşılır ve mağdurların hukuki imkanları nelerdir? Bu içeriğimizde, bu konular hakkında size detaylı bilgi sunulacaktır.

Yatırım Danışmanlığı Nedir ve Kimler Yapabilir?

Yatırım danışmanlığı, Sermaye Piyasası Kurumu (SPK) tarafından yetkilendirilmiş yatırım kuruluşları tarafından verilen bir hizmettir. Bu kurumlar haricindeki kişi veya kurumların faaliyetleri, izinsiz sermaye piyasası faaliyeti ve dolandırıcılık suçu olarak kabul edilmektedir.

Yatırım danışmanlığı faaliyeti, III-37.1 Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri İle Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ’de düzenlenmiştir.

Sermaye piyasalarında pay, borçlanma aracı ve başkaca araçlar hakkında yorum ve tavsiyelerde bulunmayı içerir.

Bu hizmeti verebilecek tek yetkili merciler, SPK tarafından kuruluş şartlarına uygun bir şekilde kurulmuş ve yetki belgesi almış anonim şirketlerdir. Bu nedenle, SPK tarafından yetkilendirilmeyen kişi veya kurumların bu faaliyeti yerine getirmesi yasal değildir.

Yatırım Danışmanlığı Dolandırıcılığı Nedir? 

Yatırım danışmanlığı dolandırıcılığı, yasa dışı olarak belirli bir yatırım aracına yatırım yapmaya teşvik etmektir. Yukarıda da belirtildiği üzere, yatırım danışmanlığı, sadece SPK’dan izin ve yetki almış yatırım kuruluşları tarafından verilebilir.

Yatırım danışmanlığı dolandırıcılığı, esas olarak izinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçu ve durumun niteliğine göre piyasa dolandırıcılığı suçunu oluşturur.

Ancak, yatırım yapılacağı bahsiyle sizden para talep edilmesi, nitelikli dolandırıcılık kapsamına girmektedir.

Unutmayın, yatırım işlemleri kişinin aracı kurumlar nezdinde kendi açacağı hesaba ve yine kendisinin göndereceği paralar karşılığında yapılabilir.

Bu işlemlerden önce de uygunluk, yerindelik testi ve çerçeve sözleşmesi gibi hukuki metinler imzalatılmaktadır. Yatırım amacıyla herhangi bir kişi veya kuruma para gönderilmemesi gerekmektedir.

Yatırım Dolandırıcılığı Hangi Suçları Oluşturur?

Yatırım dolandırıcılığı doğrudan düzenlenen bir suç tipi değildir. Faillerin gerçekleştirdiği eyleme göre, birden fazla suç meydana gelmektedir:

• Nitelikli Dolandırıcılık: Yükse kar elde etme vaadiyle yatırımcılardan para toplamak yatırım dolandırıcılığı suçunu oluşturmaktadır. 
• İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyeti Suçu: SPK’dan izin ve yetki almamış kurumların vermiş olduğu yatırım danışmanlığı, izinsiz sermaye piyasası faaliyetini oluşturmaktadır.
• Piyasa Dolandırıcılığı: Sermaye piyasasında yapay fiyat hareketleri veya yalan haber söylentilerle yatırımcıların yatırım kararını etkilemektedir. Konu hakkında daha fazla bilgi için “Piyasa Dolandırıcılığı (Borsada Manipülasyon) Suçu ve Cezası I Yatırımcıların Hakları” adlı makalemizi incelebilirsiniz. 

En Sık Karşılaşılan Yatırım Dolandırıcılığı Türleri

Yatırım dolandırıcılığı birçok farklı yöntemle işlenebilir. Son zamanlarda en sık rastlanılan durum, halk arasında bilinen ekonomistlerin fotoğraflarını kullanarak yüksek kazanç vaat edilmesidir. En sık rastlanılan yatırım dolandırıcılığı yöntemleri şunlardır:

• Borsa Yatırım Dolandırıcılığı: Facebook, X ve Instagram gibi sosyal medya hesaplarında ünlü ekonomistlerin görselleriyle “En Çok Kazandıran 5 Hisse Senedi” gibi paylaşımlar yapılır. Bu paylaşımlarla vatandaşlar bir WhatsApp veya Telegram sohbet grubuna dahil edilir. Sahte uygulamalar üzerinden yatırımcı adına hesap açıldığı ve yüksek kar elde edildiği izlenimi yaratılır. Yatırımcılar paralarını geri çekmek istediğinde ise, vergi masrafı veya komisyon ücreti adı altında ek paralar talep edilmektedir.
• Kripto Para Dolandırıcılığı: Youtube ve Instagram gibi sosyal medya hesaplarında bir kripto paranın yükseleceği vaad edilerek yatırım yapmaya tavsiye edilmektedir. Yatırımcılara kısa sürede çok yüksek miktarda para kazanacağı söylenmektedir.
• Forex Yatırım Dolandırıcılığı: Forex işlemleri, düşük miktarlarla yüksek kaldıraçlı işlem yapma fırsatı verir. Yatırımcılara paralarını çok kısa sürede yüksek kazanç elde edeceği ifade edilmekte ve yasadışı şirketler nezdinde işlem yapılmaya zorlanmaktadır.

Yatırım Dolandırıcılığına Maruz Kaldığınızı Nasıl Anlarsınız?

• Yatırım tavsiyesi veya adınıza yatırım yapılma işlemleri, sosyal medya mecralarında yürütülmesi mümkün değildir. Bu amaçla kurulan WhatsApp veya Telegram grupları, büyük çoğunlukla dolandırma amaçlı kurulmuştur.
• Dolandırıcılara gönderilen paranın iadesi istenildiğinde, vergi ve masraf adı altında ek paralar istenilmektedir. Reel olarak yapılan yatırımlarda böyle bir uygulama yoktur. Yatırdığınız paranın içerisinden vergi ve masraflar kesilmektedir. Ek para talebi, yatırım dolandırıcılığına maruz kalındığına işarettir.

Yatırım Dolandırıcılığından Korunmak İçin Yapılması Gerekenler

• SPK’nın resmi internet sitesi üzerinden (https://spk.gov.tr/kurumsal-iletisim/araci-kurumlar) şirketin bilgilerini kontrol edin.
• Bireysel hesaplara para göndermeyin.
• SPK’dan alınmış yetki belgesini sorun.
• Sosyal medyada yüksek yatırım vaadi yapan reklamlara tıklamayın.
• Yatırım amaçlı herhangi bir sohbet uygulamasına dahil olmayın.
• Yatırım danışmanlığı veya adınıza yatırım yapılması için bireysel portföy yöneticilik hizmetini, sadece SPK’dan izin almış yetkili kuruluşlardan alın.

Yatırım Dolandırıcılığı Durumunda Yasal Haklarınız

Yatırım dolandırıcılığına maruz kalmanız durumunda atmanız gereken adımlar şunlardır:

1. Kanıt Toplama: Yaşanan olaya dair tüm kanıtları (WhatsApp görüşmeleri, banka dekontları, sosyal medya hesap görselleri gibi) bir araya getirin.
2. Suç Duyurusu: Savcılıklara suç duyurusunda bulunarak, para gönderdiğiniz hesaplara ihtiyati tedbir konulmasını talep edin.
3. SPK’ya Şikayet: Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK) şikâyette bulunarak, kişiler hakkında inceleme yapılmasını talep edin.
4. Maddi ve Manevi Tazminat: Savcılık soruşturması kapsamında kimlikleri tespit edilen kişiler hakkında maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulması mümkündür.

Paramı Geri Alabilir Miyiz?

Bu, yatırım dolandırıcılığı mağdurlarının en merak ettiği sorudur. Parayı geri almak zorlu bir süreç olsa da imkânsız değildir. Bu noktada atılacak en önemli adım, eldeki tüm kanıtlarla birlikte derhal savcılığa suç duyurusunda bulunmaktır.

Suç duyurusu ile dolandırıcıların kullandığı banka hesaplarına tedbir konulması talep edilebilir. Eğer savcılık soruşturması sonucunda faillerin kimlikleri tespit edilirse, paranın geri alınması için tazminat davası açılması mümkündür.

Paranızın kurtarılma şansı, dolandırıcıların kimliğinin tespit edilmesine ve ele geçirilebilecek mal varlıklarının olup olmadığına bağlıdır. Bu karmaşık süreçte hukuki destek almanız, paranızı geri alma şansınızı artıracaktır.

Sonuç

Yatırım dolandırıcılığı, yüksek kar vaatleriyle yatırımcıları aldatmayı amaçlayan bir suçtur. Durumun niteliğine göre nitelikli dolandırıcılık, izinsiz sermaye piyasası faaliyeti veya piyasa dolandırıcılığı suçunu oluşturmaktadır. 

 Kendinizi korumak için, yatırım yapmadan önce mutlaka SPK onaylı kurumları ve yetki belgelerini kontrol etmeli, bireysel hesaplara para göndermekten kaçınmalısınız. Unutmayın ki, gerçek ve güvenilir yatırım işlemleri, yasal prosedürlere uygun şekilde yürütülür ve asla sosyal medya platformlarında yüksek kazanç vaadiyle yürütülmez.

Sermaye piyasalarında Düzey 3 ve Kurumsal Yönetim Derecelendirme lisanslarına sahip avukat aracılığıyla güvenilir ve profesyonel destek sunmaktayız.  Dolandırıcılık mağdurlarına hukuki süreçler ve hakları konusunda bilgi almak için bizlere ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular