İhtiyari Arabuluculuk

İhtiyari arabuluculuk, tarafların üzerinde serbestçe karar verebileceği özel hukuk uyuşmazlıklarında başvurabileceği bir alternatif çözüm yoludur.  Taraflar dava yoluna başvurmadan önce, tarafsız bir arabulucu eşliğinde sulh olma yolu aramaktadır. 

İhtiyari arabuluculuk, hukuki uyuşmazlıkların hızlı bir şekilde ve sulh yoluyla çözümlenmesini sağlamaktadır. SK Hukuk & Danışmanlık olarak, uyuşmazlıklarınızı sulh yoluyla çözmeniz için profesyonel destek sunuyoruz.

İhtiyari Arabuluculuk Nedir?

İhtiyari arabuluculuk, kanunen izin verilen uyuşmazlıklarda mahkemeye gitmeden önce sorunu dostane yollarla çözmeyi sağlayan bir yöntemdir. Süreç, Adalet Bakanlığı siciline kayıtlı tarafsız ve uzman bir arabulucu eşliğinde yürütülür.

İhtiyari arabuluculuk süreciyle bilinmesi gereken hususlar şunlardır:

• İradi Bir Süreçtir: Tamamen tarafların isteği doğrultusunda süreç yönetilir. Taraflardan herhangi biri sürece başlamama veya süreç esnasında sonlandırma hakkına sahiptir.

• Gizlilik Esastır: Taraflar arasında yapılan görüşmeler tamamen gizlidir. Herhangi bir üçüncü kişiyle paylaşılamaz. Görüşmeler esnasında paylaşılan bilgiler, süreç sonrasında aleyhe delil olarak kullanılamaz. 

• Tarafsız Bir Ortam: Taraflarla herhangi bir bağlantısı olmayan, tarafsız ve bağımsız bir arabulucuyla anlaşılmaya çalışılır. Arabulucu, her iki tarafa da eşit mesafededir. 

• Sulh Yoluyla Anlaşma/Yargılama Yapılmaz: Arabulucu bir hakim ya da hakem değildir. Taraflar, anlaşma şartlarını tamamen kendileri belirler. Bir yargılama yapılmamaktadır. Arabuluculuk görüşmeleri sonucunda haklı veya haksız taraf belirlenmemektedir. 

• İlam Niteliğinde Belge İle Sonuca Varma: Arabuluculuk sonucunda düzenlenen anlaşma belgesi, ilam niteliğinde belgedir. Taraflar mahkeme kararı yerine geçecek bir şekilde hukuki uyuşmazlık hakkında anlaşmaya varırlar. Taraflar arasındaki hukuki uyuşmazlık kesin olarak sona erer ve aynı konu hakkında dava açılamaz. 

Hangi Davalar İçin İhtiyari Arabuluculuğa Başvurulabilir?

Tarafların üzerinde serbestçe sözleşme yapabileceği, sulh olabileceği ya da icra takibine konu edebileceği tüm özel hukuk uyuşmazlıklarında bu yola başvurulabilir.

Sıklıkla başvurulan alanlar şunlardır:

• Ticari Uyuşmazlıklar: Şirketler arası sözleşmeler, rekabet yasağı, komisyon sözleşmeleri ya da çek-bonodan doğan alacaklar.

• Tazminat Talepleri: Sözleşmeye aykırılık ya da haksız fiillerden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri.

• Aile ve Miras Hukuku: Nişanın bozulmasıyla hediyelerin iadesi, boşanma sonrası mal paylaşımı, nafaka miktarı ve miras ortaklığının giderilmesi.

İş Hukuku Notu: İhtiyari arabuluculuk, işçi ve işveren arasındaki kıdem, ihbar tazminatı veya işe iade gibi uyuşmazlıklarda da çok sık tercih edilir. 

İş dünyasına yönelik bu özel sürecin detaylarını, işleyişini ve firmalara sağladığı avantajları öğrenmek için İş Hukukunda İhtiyari Arabuluculuk sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Hangi Davalar İçin İhtiyari Arabuluculuğa Başvurulamaz?

Kamu düzenini ilgilendiren ve kişilerin kendi iradeleriyle üzerinde değişiklik yapamayacağı konularda arabulucuya gidilemez.

Örnek olarak şu alanlarda ihtiyari arabuluculuk yapılması mümkün değildir:

• Ceza davaları

• Nüfus kaydının değiştirilmesi ve düzeltilmesi davaları

• Çocuğun velayeti ve aile içi şiddet iddiaları

• İdari yargının alanına giren tam yargı ve iptal davaları

• İş hukukundaki hizmet tespiti (sigortalılık tespiti) davaları

İhtiyari Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?

Süreç belirli aşamalardan oluşur ancak bu adımların sırası ihtiyaca göre esnetilebilir:

1. Arabulucunun Belirlenmesi

Taraflar, arabuluculuk siciline kayıtlı herhangi bir arabulucu üzerinde ortak karar vererek süreci başlatabilir. Büromuzun kurucuları Arb. Av. Kaan ŞAFAK (Sicil No: 27356) ve Arb. Av. Sena KOPARAN ŞAFAK (Sicil No: 32410), Adalet Bakanlığı bünyesinde resmi arabulucu olarak hizmet vermektedir. Dilerseniz sicil numaralarımız üzerinden Adalet Bakanlığı Arabulucu Listesi ekranından sorgulama ve doğrulama yapabilirsiniz.

2. Hazırlık Çalışmalarının Yapılması

Atanan arabulucu taraflarla iletişim kurar ve süreç hakkında bilgi verir. Bu aşamada taraflar ve arabulucu arasında, hak ve yükümlülükleri belirleyen "arabulucu sözleşmesi" yapılır. Ardından ilk toplantının yeri ve zamanı ortaklaşa belirlenir.

3. İlk Toplantının Yapılması

İlk oturumda tarafların talepleri ve iddiaları dinlenir. Varsa ellerindeki deliller incelenir. Müzakere süreci başlar ve taraflar ortak bir noktada buluşturulmaya çalışılır. Görüşmeler tamamen gizlidir. Burada konuşulan hiçbir şey ileride açılacak bir davada delil olarak kullanılamaz.

4. Arabuluculuk Sürecinin Sona Ermesi

Tarafların anlaşması, taraflardan birinin süreçten çekilmesi ya da arabulucunun "artık uzlaşma ihtimali yok" diye tespit etmesi durumunda süreç biter. Ölüm gibi durumlarda da süreç kendiliğinden sonlanır. Sonuç ne olursa olsun arabulucu bir "son tutanak" düzenler.

5. Arabuluculuk Anlaşmasının Hazırlanması

Görüşmeler olumlu biterse tarafların uzlaştığı maddeleri içeren bir arabuluculuk anlaşması hazırlanır. İleride sorun yaşamamak için bu anlaşmanın yazılı yapılması ve detaylı olması şarttır.

6. İcra Edilebilirlik Şerhinin Alınması

Hazırlanan anlaşmanın bir mahkeme kararı gibi güç kazanması için icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir. Bu şerh, arabulucunun görev yaptığı yerdeki Sulh Hukuk Mahkemesinden talep edilir.

Önemli İstisna (5 İmza Kuralı): Eğer arabuluculuk anlaşmasını taraflar, tarafların avukatları ve arabulucu hep birlikte imzalarsa, mahkemeye gitmeye gerek kalmaz. Bu belge doğrudan mahkeme kararı (ilam) sayılır ve işleme konulabilir.

Arabuluculuk Sözleşmesi Nedir?

Uygulamada iki kavram birbiriyle çok karıştırılır:

• Arabuluculuk Sözleşmesi: Tarafların kendi aralarında yaptığı, "Aramızda bir sorun çıkarsa bunu mahkemeye değil arabulucuya götüreceğiz" dedikleri sözleşmedir. Uyuşmazlık çıkmadan önce de sonra da yapılabilir.

• Arabulucu Sözleşmesi: Süreç başladıktan sonra uyuşmazlığın tarafları ile arabulucu arasında yapılan; ücreti, çalışma şartlarını ve yasal hakları belirleyen sözleşmedir.

İhtiyari Arabuluculukta Avukatla Temsil

Arabuluculuk masasında bir avukatla temsil edilmek zorunlu değildir. Ancak masada imzalanan belgeler kesin ve bağlayıcıdır. 

Bir anlık dalgınlıkla veya hukuki terimleri tam bilmemek sebebiyle imzalanan bir madde, ileride dava açma hakkınızı tamamen elinizden alabilir. Bu yüzden hak kaybı yaşamamak için süreci bir uzmanla yürütmek gerekir.

Hem kendi başvurularınızda hem de karşı taraftan gelen davetlerde haklarınızı korumak için Zorunlu Arabuluculuk Başvuru ve Taraf Vekilliği hizmetimizden destek alabilirsiniz. Avukatınıza vereceğiniz arabuluculuk yetkili özel vekaletname ile toplantılara bizzat katılmak zorunda kalmadan da temsil edilebilirsiniz.

İhtiyari Arabuluculuk Süreci Ne Kadar Sürer?

Zorunlu arabuluculukta olduğu gibi kanunla belirlenmiş katı süre sınırları yoktur. Süreç, taraflar uzlaşana ya da sürecin tıcandığı kesinleşene kadar devam eder. 

Ancak pratik işleyişte uyuşmazlıklar genellikle tek bir oturumda ya da birkaç gün içinde sonuçlanır.

2026 Yılı Arabuluculuk Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Arabuluculuk ücretleri, her yıl Adalet Bakanlığı tarafından yayınlanan resmi asgari ücret tarifesine göre belirlenir. 

2026 yılı için geçerli olan yasal ücretlendirme ve hesaplama kriterleri şu şekildedir: 

1. Konusu Para Olmayan Uyuşmazlıklarda Saatlik Ücretler (2 Kişi Arasında, Taraf Başına)

Süreç anlaşamama ile biterse veya uyuşmazlığın konusu doğrudan para ile ölçülemiyorsa, arabulucuya harcanan mesai üzerinden saatlik ödeme yapılır: 

• Ticari Uyuşmazlıklar: Bir saati taraf başına 1.500,00 TL. 

• Kira, Komşu Hakkı ve Kat Mülkiyeti Kanunu Uyuşmazlıkları: Bir saati taraf başına 1.170,00 TL. 

• İşçi - İşveren Uyuşmazlıkları: Bir saati taraf başına 1.130,00 TL. 

• Tüketici ve Aile Hukuku Uyuşmazlıkları: Bir saati taraf başına 1.000,00 TL. 

2. Konusu Para Olan Uyuşmazlıklarda Anlaşma Oranları

Süreç anlaşma ile sonuçlanırsa, arabuluculuk ücreti üzerinde anlaşılan toplam miktar üzerinden kademeli yüzde oranlarıyla hesaplanır. 

Tek arabulucunun görev yaptığı durumlarda tavan oranlar şöyledir: 

• İlk 600.000,00 TL için: %6 oranında ücret ödenir. 

• Sonra gelen 960.000,00 TL için: %5 oranında ücret ödenir. 

• Sonra gelen 1.560.000,00 TL için: %4 oranında ücret ödenir. 

• Anlaşma miktarı büyüdükçe bu yüzde oranı kademeli olarak %0,5'e kadar düşmektedir. 

3. 2026 Yılı Yasal Alt Sınırlar (Taban Ücretler)

Tarifeye göre, sürecin anlaşma ile sonuçlanması durumunda arabulucuya ödenecek toplam ücret yasal olarak belirli limitlerin altında olamaz: 

• Genel Taban Ücret: Anlaşma bedeli ne kadar düşük olursa olsun, arabuluculuk ücreti toplam 9.000,00 TL’den az olamaz. 

• Ticari Davalar ve Ortaklığın Giderilmesi: Bu uyuşmazlıklarda anlaşma sağlandığında taban ücret toplam 13.000,00 TL’den az olamaz. 

Bakanlık tarafından ilan edilen resmi tarife metnini, tüm kademeleri ve yasal tebliğ maddelerini doğrudan incelemek için Adalet Bakanlığı 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi resmi bağlantısını ziyaret edebilirsiniz.

Sonuç

İhtiyari arabuluculuk, doğru yönetildiğinde sizi yıllar süren mahkeme masraflarından ve stresinden kurtarır. Ancak masada atılan imzaların geri dönüş  yoktur. 

Haklarınızı tam olarak korumak ve en avantajlı şekilde masadan kalkmak için resmi sicile kayıtlı uzman kadromuzdan destek almanız menfaatinize olacaktır.