SPK İdari Para Cezaları 2025 Sebepleri ve İtiraz Yoları

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından verilen idari para cezaları, sermaye piyasalarında faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilere yönelik bir idari yaptırımdır. 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (SerPK) ve buna bağlı çıkarılan ikinci düzenlemelere aykırılık halinde SPK idari para cezaları gündeme gelmektedir.  

SPK idari para cezası neden verilir, cezalara yönelik itiraz imkanları nelerdir ve hukuki süreçler nasıl işlenir? Bu içeriğimizde bu konular hakkında detaylı bilgi verilecektir.

Sizin için faydalı olması dileğiyle…

SPK İdari Para Cezası Nedir ve Hangi Durumlarda Uygulanır? 

SPK, sermaye piyasalarını denetleyen, güven ve istikrarlı bir şekilde işlemesini için gerekli tedbirleri alan bir kamu kuruluşudur. Sermaye piyasalarında faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilerin aşağıda belirtilen hükümlerine aykırılık halinde, SPK idari yaptırımına tabi tutulmaktadır:

• Sermaye Piyasası Kanunu
• Sermaye Piyasası Kanunu’na dayanak çıkarılan ikincil düzenlemeler,
• Belirlenen standart form,
• SPK’nın a genel ve özel nitelikteki kararları

SPK idari para cezaları, SerPK m103 ila m.105 hükümleri arasında düzenlenmiştir. SerPK m.103/1 hükmü, genel bir çerçeve çizmiş olup, devam eden hükümlerinde özel SPK idari para cezası hallerini düzenlemiştir. 

Genel olarak SPK idari para cezası sebepleri şunlardır:

• Kamuyu Aydınlatma Yükümlülüğüne Aykırılık: Özel durum açıklama yükümlülüğüne uyulmaması.
• Kurul Kararlarına Aykırılık: SPK tarafından genel ve özel nitelikteki kararlarına uyulmaması.
• İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyetleri: Yatırım ve hizmet faaliyetleri için SPK’dan izin almadan işlem yapılması.
• Değerleme Yükümlülükleri: Bağımsız denetim raporlarının gerçeğe yansıtmaması.

SerPK m.103 devam eden hükümleri SPK idari para cezası gerektiren özel halleri belirtmiştir:

Pay Alım Teklifi Zorunluluğunun Yerine Getirilmemesi (SerPK m.103/3)

SerPK m.26 hükmü, halka açık anonim şirketlerde yönetim kontrolünü sağlayan payların veya oy haklarının ele geçirilmesi halinde zorun pay alım teklifi getirmiştir. 

Zorunlu pay alım teklifinin usul ve esasları II-26.1 Sayılı Pay Alım Teklifi Tebliğinde düzenlenmiştir. Söz konusu tebliğin m.17 uyarınca, pay alım teklifi için 2 aylık süre vardır. Bu süre zarfında yükümlülük yerine getirilmez ve akabinde SPK’nın vereceği ek sürede de yapılmazsa idari para cezası kesilmektedir.

Pay alım teklifi zorunluluğu yerine getirilmemesinde SPK idari para cezası miktarı, teklif yapılacak pay bedellerinin toplam miktarı kadardır. 

Elde Edilen Kazancın İadesi Kuralına Aykırılık

SerPK m.106’da belirtilen bilgi suistimali hali hariç olarak, ihraççı yönetim kurulu üyelerinin ve yöneticilerin, yöneticileri üstlendikleri sermaye piyasası araçlarından elde ettikleri kazancı ihraççıya vermekle yükümlüdür. 

VI-103.1 Sayılı Yöneticilerin Net Alım Satım Kazançlarını ihraççılara Ödemeleri Hakkında Tebliğ ile kazançların iadelerin usul ve esasları belirlenmiştir. Şirket yöneticilerin, yöneticilerini yaptıkları firmalar hakkında daha fazla bilgi sahibi oldukları için, fırsat eşitsizliğin kaldırılması amaçlanmıştır. 

Bilgi suistimali, içsel bilgi ticareti, bu kapsam dışında tutulmuştur. Nitekim, bu kazançlar hukuka aykırı olup, bir sermaye piyasası suçudur.

Şirket yöneticilerin kazançları 6 aylık periyotlarda incelenmekte olup, kendi şirketleri üzerinden sağladıkları kazançları 30 gün içerisinde iade etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihlali halinde, menfaatin iki katı kadar SPK idari para cezası uygulamaktadır. 

Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB)’nin Verdiği Kararlara Uyulmaması

Sermaye piyasaların yatırım hizmet ve faaliyetleri gösteren aracı kurum ve bankaların TSPB’ye üye olması zorunludur. TSPB’nin vermiş olduğu kararlara uyulmaması halinde, 5.000,00 TL ile 50.000,00 TL arasında idari para cezası kesilmektedir. 

Örtülü Kazanç Aktarımında SPK İdari Para Cezası

Örtülü kazanç aktarımı, halka açık anonim şirketinin mal varlığını azaltacak surette, bir başkasına haksız yarar sağlanmasıdır. Örtülü kazanç aktarımı, şirket yönetici veya pay sahiplerinin kendilerine ve üçüncü kişilere haksız kazanç sağlanmasının önüne geçilmesi istenmektedir. 

Örtülü kazanç aktarımıyla kendisine veya üçüncü bir kişiye haksız kazanç sağlayanlara 20.000,00 TL’den 150.000,00 TL’ye kadar idari para cezası öngörülmüştür. Ancak, verilecek elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. 

SPK’ya Bilgi ve Belgelerin Verilmemesi 

SPK’nın gerçek ve tüzel kişilerden sermaye piyasaları hakkında her türlü belge ve bilgi talep etme hakkına sahiptir. SPK, yatırımcılardan da bilgi ve belge talep etme hakkı vardır. 

SerPK m.103/7 uyarınca, talep edilen belge ve bilgilerin zamanında verilmemesi halinde, 20.000,00 TL’den 250.000,00 TL’ye kadar idari para cezası verilmektedir.

Eksik veya Yanıltıcı Bilgi ya da Belgelerle Denetim Yapılmasına Sebebiyet Verme

Gerçeğe aykırı, yanıltıcı ya da eksik belge ya da bilgilerle gereksiz yere denetim yapılmasına sebep olan kişilere, 1.000,00 TL’den 25.000,00 TL’ye kadar SPK idari para cezası verilmektedir. 

Piyasa Bozucu Eylemler Halinde SPK İdari Para Cezası

Piyasa bozucu eylemler, makul bir ekonomik veya finansal gerekçelerle açıklanmayan, borsa ve teşkilatlanmış Pazar yerlerinin işleyişini, güven ve istikrarını bozan, SerPK’da suç olarak tanımlanmış fiillerdir. 

Sermaye piyasasın suçlarından birine girmese dahi, makul bir gerekçeyle açıklanmaya piyasa bozucu eylemler idari para cezasına tabi tutulmuştur. Genel piyasayı bozan bir davranışın olması gerekmektedir. 

Piyasa bozucu eylemlerde bir kasıt aranmamaktadır, ağır ihmal halinde de ceza uygulanmaktadır. 

Piyasa bozucu eylemlerde en ağır idari yaptırım öngörülmüş olup, 20.000,00 TL’den 500.000,00 TL’ye kadar idari para cezası verilmesi mümkündür. Ancak, SPK idari para cezası elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. 

SPK İdari Para Ceza Tutarları 2025

Sermaye piyasasında fiillerin önemi ve ağırlığına göre farklı ceza oranları belirlemiştir. Aşağıdaki listede ceza miktar oranlarını görebilirsiniz. 

SPK idari ceza tutarlarının belirlenmesinde özellikli durumlar ise şu şekildedir:

• Tüzel Kişiler İçin: Asgari idari ceza miktarı: 20.000 TL’dir. Azami ceza miktarı ise: brüt satış hasılatının %1’i ile vergi öncesi kârının %20’sinden yüksek olanıdır.
• Mükerrer Fiil: İdari yaptırım kararı verilinceye kadar birden fazla kez ihlal tespit edilmesi halinde, verilecek ceza iki kat arttırılır.  Bir zarar veya menfaat söz konusu olması halinde ise, üç katından az ceza verilmemektedir. 
• Menfaatten Az Olmama: Örtülü kazanç aktarımı, piyasa bozucu eylemler, kazan iadesinde elde edilen menfaat kadar asgari oranda ceza ödenmektedir. 

SPK İdari Para Cezalarına İtiraz ve Dava Yoları

Sermaye piyasalarında hakkında yaptırım kararı uygulanan gerçek veya tüzel kişilerin itiraz ve dava hakları mevcuttur. 

SPK İdari Para Cezasına İtiraz ve Savunma Hakkı

SPKn m.105 uyarınca, idari para cezaları uygulanmadan önce ilgili kişinin savunması alınmaktadır. Savunma talebi yazısı tebliğ olduktan sonraki 30 gün içerisinde savunmalarım yapılması gerekmektedir. Aksi takdirde, savunma yapılmasından vazgeçilmiş sayılmaktadır. 

SPK yaptırım kararı öncesinde, savunma dilekçesiyle idari para cezasına itiraz etme hakkı vardır. 

SPK İdari Para Cezasının İptali Davası

SPK cezaları, 5326 Sayılı Kabahetler Kanunu’na tabi olup,  birere idari karardır. 

SPKn. m.105/4 hükmü; “Bu Kanun uyarınca verilen idari para cezası kararlarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir. “Şeklinde düzenlenmiştir. Söz konusu hükümle de SPK idari para cezalarının iptali için dava yolu açık tutulmuştur. 

Hakkında yaptırım kararı uygulanan gerçek ve tüzel kişilerin açabileceği iki tür dava vardır:

• İptal Davası: SPK’nın verdiği idari para cezasının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılmaktadır. İdare mahkemesi, cezanın yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları açısından hukuka uygunluğunu açısından incelenir. Dava açılmasıyla birlikte yürütmenin durdurulması talep edilmektedir. 
• Tam Yargı Davası: İdarenin vermiş olduğu kararla birlikte zarara uğranılması halinde açılmaktadır. Uygulamada iptal davasıyla birlikte açılmaktadır. 

Görevli mahkeme idare mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise, Ankara Bölge İdare Mahkemeleridir. 

SPK idari para cezası kararının tebliğ tarihinden itibaren 60 gündür. Bu süre zarfında yürütmenin durdurma talepli dava açılması gerekmektedir. 

Zamanaşımı Süreleri 

SPK idari para cezası zamanaşımı süresi soruşturma başlatılması ve cezanın tahsili için iki adet süre vardır. 

SPK ceza gerektiren fiilin gerçekleşmesinden itibaren idari soruşturma başlatılması için zamanaşımı süresi;

• 50.000,00 TL’den az cezalar için 3 yıl,
• 50.000,00 TL ile 100.000,00 TL arasındaki cezalar için 4 yıl,
• 100.000,00 TL ve üzeri cezalar için 5 yıldır. 

Verilen cezaların yerine getirilmesi, tahsili için öngörülen zamanaşımı süresi:

• 50.000,00 TL’den az cezalar için 7 yıl,
• 50.000,00 TL ile 100.000,00 TL arasındaki cezalar için 5 yıl,
• 100.000,00 TL ve üzeri cezalar için 4 yıldır. 

Sonuç: Düzey 3 ve Kurumsal Yönetim Lisanslı Sermaye Piyasası Avukatından Profesyonel Destek Alın!

Sermaye Piyasası Kurulu idari para cezaları, sermaye piyasalarına yönelik çıkarılan kanuni düzenlemelere aykırı davranılması halinde söz konusu olmaktadır. Sermaye piyasasında faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişiler için önemli hukuki ve finansal sonuçlar doğurmaktadır. 

SPK idari para cezasına itiraz süresi, kararın tebliğ edilyatırım kararları, sermaye piyasalarına yönelik çıkarılan; kanun, ikincil düzenlemeler, SPK genel ve özel kararlarına dahil aykırılık tespit halinde söz konusu olmaktadır.

SPK idari para cezasına yönelik bir aylık savunma hakkınız vardır. Savunma talepli yazının tebliğden itibaren 1 ay içerisinde cevap verilmesi gerekmektedir. 

SPK idari para cezasına itiraz süresi, kararın tebliğden itibaren 60 gündür. Dava idare mahkemesinde açılmaktadır.

Ofisimizde sermaye piyasaları Düzey 3 ve Kurumsal Yönetim Derecelendirme lisanslı avukatlardan tarafından hizmet verilmektedir. Siz de hukuki haklarınızı profesyonel hukuki destekle koruma altına almak için bizlere ulaşın. 

Sıkça Sorulan Sorular