Limited Şirketlerde Ortaklıktan Çıkma ve Çıkarılma

Limited şirketlerde ortaklıktan çıkma ve çıkarılma, ortaklık ilişkisinin artık çekilemez hale gelmesi halinde mahkeme aracılığıyla ortaklığın sona erdirilmesidir. 

Anonim şirketlerde olduğu gibi, limited şirketlerde pay devri serbestliği kuralı geçerli olmayıp, esas sermaye payının devri kural olarak genel kurulun onayına tabidir. 

Azınlık pay sahiplerinin haklarının ihlal edilmesi veya 2 ortaklı limited şirketlerde yönetim krizinin doğması halinde Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 638-642 hükümlerinde ortaklara dava hakkı tanınmıştır.

Limited şirketlerde çıkma ve çıkarılma kavramları farklı hukuki işlemleri ifade etmektedir:

• Ortaklıktan Çıkma (İstifa): Bir ortağın esas sözleşme hükümleri veya haklı sebeplerin varlığı halinde mahkeme aracılığıyla şirketten ayrılmasıdır.  

• Ortaklıktan Çıkarılma (İhraç): Ortağın rızası veya talebi aranmaksızın, şirket düzenini bozan veya yükümlülüklerini ihlal eden ortağın genel kurul kararıyla ya da şirket tarafından açılacak mahkeme davası ile ortaklık sıfatının zorunlu olarak sona erdirilmesidir. 

Bu içerikte; limited şirket ortaklıktan çıkma davasının şartları ve hukuki sebepler ile yargılama süreci, bununla birlikte bir ortağın şirketten nasıl çıkarılacağı hakkında bilgi verilecektir.

Limited Şirket Ortaklıktan Çıkma ve Çıkarılmayla Alakalı Bilinmesi Gerekenler

• Limited Şirket Ortaklığından Nasıl Ayrılabilirim?: Esas sözleşmede belirtilen şirketten ayrılma sebeplerin varlığı halinde, şirket pay devri veya veya haklı sebeplerin varlığında mahkemeden çıkma kararıyla ayrılabilir. 

• Bir Ortağın Ortaklıktan Çıkarılması Nasıl Olur?: TTK m.640/1 uyarınca, esas sözleşmede açıkça yazılı somut sebeplerin gerçekleşmesi halinde doğrudan Genel Kurul kararıyla çıkarılabilmektedir. Bununla birlikte ortaklık düzenini bozan ortağın mahkeme aracılığıyla çıkarılmasına karar verilir. 

• Çoğunluk Nisapları ve Çıkarılacak Ortağın Oy Hakkı: Çıkarma kararı veya dav

  

  a açma kararı için temsil edilen oyların en az 2/3’ü ve esas sermayenin salt çoğunluğu gereklidir. Çıkarılacak ortağın bu oylamada oy kullanıp kullanamayacağı tartışmalı olmakla birlikte genel görüş oy kullanabileceği yönündedir; bu durum özellikle iki ortaklı şirketlerde çifte nisabın sağlanmasını zorlaştırır. 

• Çıkmaya Katılma: Bir ortağın çıkma hakkını kullanması veya dava açması halinde diğer ortaklar 1 aylık hak düşürücü süre içinde eşit işlem ilkesi çerçevesinde çıkmaya katılabilirler (TTK m. 639). 

• Ayrılma Akçesi (Pay Bedeli): Ortaklık ilişkisi çıkma veya çıkarılmayla sona eren ortağa payının güncel değeri ödenir. Pay değerinin hesaplanması “yaşayan şirket değeri “üzerinden hesaplanır. 

• Davalı Taraf ve Arabuluculuk: Çıkma veya çıkarma davaları şirkete karşı açılır. Ortaklıntan çıkma veya çıkarılma sonucunda pay değeri talep edildiğinden öncesinde dava şartı zorunlu arabuluculuğa başvurulmalıdır.  

Limited Şirket Ortaklığından Nasıl Ayrılabilirim?

"Limited şirket ortaklığından nasıl ayrılabilirim?" sorusu, şirket ortaklığı artık kendisi için çekilmez hale gelmiş, ticari ortaklığını sonlandırmak isteyen kişilerin en sık araştırdığı konuların başında gelir. 

Bir ortağın limited şirketten ayrılmak için başvurabileceği başlıca hukuki yollar şunlardır:  

• Sözleşmesel Çıkma: Esas sözleşmede bir şirket ortağının şirketten ayrılma sebeplerinin öngörülmesi mümkündür. Esas sözleşmede belirtilen şartlar gerçekleşmesiyle ortaklıktan çıkılabilir.  

• Pay Devri (Hisse Satışı): Payların diğer ortaklara veya bir üçüncü kişiye devredilerek ortaklık ilişkisi ona erdirilir. 

• Yapısal Değişiklik ve Topluluk Hakları: Birleşme, bölünme veya şirketler topluluğu zararlarında kanundan doğan ayrılma hakları. 

• Mahkeme Aracılığıyla Ortaklıktan: Artık ortaklık ilişkisinin devam ettirilmesi beklenilmesi olağan hayat akışına aykırı olması halinde mahkeme aracılığıyla ortaklıktan çıkma talep edilir. 

Esas Sözleşmeden Doğan Çıkma Hakkı ve Şirkete İhtarname İle Bildirim Usulü (TTK m. 638/1) 

Şirket kurulurken veya sonradan yapılan değişiklikle esas sözleşmede, belirli hallerin gerçekleşmesi halinde ortaklara şirketten ayrılma hakkı tanınması mümkündür. 

Esas sözleşmeyle tanınan ortaklıktan çıkma hakkının; tarihe, miktara veya şartlara tabi tutulması mümkündür. Örneğin; şirket kurulduktan sonraki 3 yıl sonra, şirketin üst üste 2 yıl zarara uğraması halinde dileyen ortağın şirketten ayrılabileceği şeklinde çıkma hakkı düzenlenmesi mümkündür. sözleşmede böyle bir hüküm düzenlenebilmesi için ödenecek ayrılma akçesiyle birlikte düzenlenmelidir.

Esas sözleşmeye değişikliyle sonradan ortaklıktan çıkma hakkı getirilebilmesi için, genel kurulda temsil edilen oyların en az 2/3'ünün ve oy hakkı bulunan esas sermayenin salt çoğunluğunun olumlu oyu gerekir. Esas sözleşmede var olan bu hakkın kaldırılması için ise oy birliği gerekir.

Esas sözleşmede belirtilen çıkma sebebinin gerçekleşmesi durumunda ortak, şirket müdürlerine yazılı bildirimde bulunarak şirketten ayrılır. Uygulamada ispat kolaylığı açısından bu bildirimin noter onaylı ihtarname şeklinde şirkete tebliğ edilmesi zorunludur. 

İhtarname şirketi temsilen müdürlerden birine ulaştığı anda çıkma işlemi hukuki sonuç doğurur ve ortaklık ilişkisi sona erer. Ancak, hakkın doğumundan sonra belirli bir süre içerisinde bu hakkın kullanılması gerekir. Uzun süre bekledikten sonra çıkma hakkının kullanılması dürüstlük kuralına aykırı sayılır. 

Pay Devri (Hisse Satışı) İle Ortaklıktan Ayrılma (TTK m. 595) 

Limited şirket ortakları kendi paylarını devrederek ortaklıktan ayrılabilir. Ancak, pay devrinin geçerli olabilmesi için genel kurulun onayı gerekir. Geçerli bir limited şirket pay devri süreçleri için Limited Şirketlerde Hisse Devri adlı içeriğimizi inceleyebilirsiniz. 

Genel kurul haklı sebep olmaksızın pay devrini onaylamaması halinde ise, genel kurulun iptali davasının açılması mümkündür. 

Birleşme, Bölünme ve Tür Değiştirmede Çıkma Hakkı 

Birleşme, bölünme veya tür değiştirme bir şirket nezdinde köklü değişiklikler getiren hukuki uygulamalardır. Bu denli şirkette köklü değişikliklere katılmak isteyen ortaklıkların limited şirket ortaklıktan çıkma hakkı tanınmıştır.

Örneğin TTK m.141 hükmünde; birleşme sözleşmesinde ortağın pay ve ortaklık haklarını alabileceği veya ayrılma akçesi alarak ortaklıktan çıkma hakkını kullanabileceği düzenlenmiştir.

Birleşme, bölünme veya tür değiştirme sözleşmelerinde veya sözleşmelerin onaylanacağı genel kurul toplantısında limitet şirket ortaklıktan çıkma hakkının düzenlenmesi mümkündür.

Şirketler Topluluğunda Bağlı Şirket Ortağının Çıkma Hakkı (TTK m. 202) 

Şirketler topluluğunda hakim şirketin bağlı şirketi zarara uğratması kural olarak yasaktır. Ancak zararın yıl içinde denkleştirilmesi şartıyla bazı işlemler yapılabilir. Bağlı şirkette oluşan zararın haklı bir sebebe dayanmaması veya süresi içinde denkleştirilmemesi halinde, genel kurul toplantısında olumsuz oy kullanan ortaklar TTK m. 202 uyarınca paylarının satın alınmasını veya ortaklıktan çıkmayı talep edebilirler

Mahkeme Aracılığıyla Ortaklıktan Çıkma (TTK m. 638/2)

Esas sözleşmede çıkma hakkı düzenlenmemiş olsa dahi, ortaklığın çekilmez hale geldiği durumlarda ortak, Asliye Ticaret Mahkemesine başvurarak haklı sebeple çıkma davası açabilir. Dava sürecinin detayları, haklı sebep örnekleri ve ihtiyati tedbir imkânları için aşağıdaki Limited Şirket Ortaklıktan Çıkma Davası bölümümüzü inceleyebilirsiniz.

Limited Şirket Ortaklıktan Çıkma Davası (TTK m. 638/2) 

Esas sözleşmede ortaklıktan çıkma hakkı düzenlenmemiş olsa veya öngörülen sebepler dışında başkaca durumlar ortaya çıksa bile, her ortak haklı sebeplerin varlığı halinde mahkemeye başvurarak limited şirket ortaklıktan çıkma davası açabilir (TTK m. 638/2)

Limited Şirket Ortaklıktan Çıkma Haklı Sebep Kavramı ve Örnekleri

Limited şirket ortaklıktan çıkma davasında haklı sebep, ortaklık ilişkisinin devam ettirilmesinin dürüstlük kuralı uyarınca beklenemez hale gelmesini ifade eder. Ortaklar arasında husumet olması, şirket işlerliğinin kaybedilmesi veya devamlı ayrılmak isteyen ortağın haklarının ihlal edilmesi buna örnektir. 

Haklı sebeple ortaklıktan çıkma davası hukuken son çaredir (ultima ratio). Şirket bünyesindeki uyuşmazlığın müdürün değiştirilmesi veya genel kurulda yeni kararlar alınması gibi alternatif yöntemlerle çözülebileceği durumlarda mahkeme çıkmaya karar vermez.

Kanunda haklı sebepler tek tek sayılmamış olup kollektif şirketlere ilişkin TTK m. 245 maddesindeki ilkeler ve Yargıtay kararları doğrultusunda şu durumlar çıkma davası için haklı sebep kabul edilir:

• Bir ortağın şirketin yönetiminde veya mali konularda sadakatsiz davranışlarda bulunması,

• Bir ortağın kişisel menfaatleri doğrultusunda şirketi kullanması veya kasten zarara uğratması,

• Şirketin kâr etmesine rağmen ortağa uzun yıllar kâr payı dağıtılmaması ve ortağın sürekli sermaye yatırımı yapmaya zorlanması (Yargıtay 11. HD., E. 2021/6313, K. 2021/4505), 

• Şirket işleyişi, mali tablolar ve hesaplar hakkında ortağa bilgi verilmemesi veya denetleme hakkının engellenmesi

• Ortaklar arasında dürüstlük kuralı çerçevesinde birlikte çalışmayı imkansız kılan şiddetli geçimsizlik, güvensizlik ve yönetimsel kilitlenme.

Çıkma Davasında Usul: Taraflar, Görevli Mahkeme ve Dava Şartı Arabuluculuk

Haklı sebeple açılacak ortaklıktan çıkma davasında usul hukuku kuralları şu şekildedir:

• Davacı Taraf: Ortaklıktan ayrılmak isteyen davacı ortaktır. Davacının yargılama boyunca ortaklık sıfatını koruması şarttır.

• Davalı Taraf (Husumet): Çıkma davası diğer ortaklara veya müdürlere kişisel olarak değil, doğrudan şirket tüzel kişiliğine karşı açılır.

• Görevli ve Yetkili Mahkeme: Şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesidir.

• Dava Şartı Arabuluculuk: İptal ve fesih davalarının aksine, ortaklıktan çıkma davası sonucunda davacı ortaktan ödenmesi talep edilen "ayrılma akçesi" parasal bir edim içerdiğinden, dava açılmadan önce dava şartı arabuluculuğa başvurulması zorunludur.

• Dava Süresi (Zamanaşımı): Kanunda belirli bir hak düşürücü süre öngörülmemiş olmakla birlikte, haklı sebebin öğrenilmesinden itibaren dürüstlük kuralı uyarınca uygun bir süre içinde davanın açılması gerekir. Uzun süre sessiz kalınması dava hakkından feragat sayılabilir.

Yargılama Sürecinde İhtiyati Tedbir İmkânı ve Mahkeme Kararı 

TTK m. 638/2 fıkrasının getirdiği önemli bir yenilik uyarınca, davacı ortak dava açmakla birlikte mahkemeden ihtiyati tedbir talep edebilir. 

• İhtiyati Tedbir Kararı: Mahkeme, yargılama süresince davacı ortağın ortaklık hak ve yükümlülüklerinin (örneğin zarardan sorumluluk doğuracak kararlarda oy kullanımı veya idari mükellefiyetler) dondurulmasına veya korunmasına karar verebilir. 

• Mahkemenin Nihai Kararı: Mahkeme davayı haklı bulursa ortağın çıkmasına izin veren yenilik doğurucu bir karar verir. Kararla birlikte ortağın payına karşılık gelen ayrılma akçesinin ödenmesine hükmedilir.

Çıkmaya Katılma Kurumu ve 1 Aylık Hak Düşürücü Süre 

Çıkmaya katılma, ortaklardan birinin sözleşmesel hakkını kullanarak veya dava açarak şirketten ayrılması halinde, diğer ortakların da aynı şartlarla çıkma sürecine dahil olmasını sağlayan hukuki bir müessesedir (TTK m. 639). Bu kurum, bir ortağın ayrılarak şirketin finansal yapısını bozmasını veya geride kalan ortakların mağdur olmasını önlemek amacıyla eşitlik temelinde düzenlenmiştir. 

• Müdürlerin Bildirim Yükümlülüğü: Esas sözleşmeye dayanarak çıkma hakkını kullanan veya haklı sebebe dayanarak çıkma davası açan bir ortak olduğunda, şirket müdürleri durumu gecikmeksizin diğer ortaklara bildirmek zorundadır. 

• 1 Aylık Hak Düşürücü Süre: Bildirimi alan diğer ortaklar, haberin kendilerine ulaştığı tarihten itibaren 1 ay içinde çıkmaya katılacaklarını müdürlere bildirmeli veya açılmış olan çıkma davasına katılmalıdırlar. 

• Katılma Şartları: Çıkmaya katılabilmek için esas sözleşmedeki çıkma sebebinin veya davaya dayanak yapılan haklı sebebin katılmak isteyen ortak bakımından da geçerli olması şarttır. 

• Eşit İşlem İlkesi (TTK m. 639/3): Çıkan ve çıkmaya katılan tüm ortaklar esas sermaye payları oranında eşit işleme tabi tutulur. Ödenecek ayrılma akçelerinin hesabında ve ödeme sırasında ilk başvuran ortağa öncelik verilemez. 

Katılım yoluyla ortaklıktan ayrılma yalnızca çıkma hallerinde geçerli olup, ortaklıktan çıkarılma [ihraç] durumlarında uygulanamaz

Limited Şirketlerde Bir Ortağın Ortaklıktan Çıkarılması Nasıl Olur? (TTK m. 640) 

“Limited şirketlerde bir ortağın ortaklıktan çıkarılması nasıl olur?” sorusu, şirket düzenini bozan, yükümlülüklerini yerine getirmeyen veya şirkete zarar veren ortaklara karşı uygulanan ihraç işlemini ifade eder.

Limited şirketlerde ortaklık düzenini bozan pay sahipleri olması halinde, diğer ortakların söz konusu ortağı şirketten ihraç etme hakkı vardır. Ortağı ihraç etmenin en temel iki yolu; 

• Esas sözleşme hükmüne dayanarak genel kurul kararı alınması,

• Limited şirket ortaklıktan çıkarılma davasıyla mahkeme kararıyla ortağın ihracıdır. 

Esas Sözleşmeye Dayanarak Genel Kurul Kararıyla Çıkarılma (TTK m. 640/1) 

Bir ortağın esas sözleşmede yer alan hükme dayanarak çıkma hakkını kullanabileceği gibi, TTK m.640/1 uyarınca şirket ortakları bir ortağın ihracını da talep etmeleri mümkündür:

• Çıkarılma Sebeplerinin Sınırı: Esas sözleşmede kanuna, kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı olmamak kaydıyla; rekabet yasağının ihlali, sır saklama yükümlülüğüne aykırı hareket edilmesi, ortaklık şartlarının kaybedilmesi, ortağın yurt dışına taşınması veya şirket menfaatine aykırı işlemlerde bulunulması gibi somut şartlar çıkarılma sebebi olarak yazılabilir. Esas sözleşmede sebep gösterilmeksizin ucu açık, keyfi veya koşulsuz çıkarma hükümleri geçersizdir.

• Genel Kurul Karar Nisabı: Esas sözleşmedeki sebebin gerçekleşmesiyle çıkarma hakkı doğar. Çıkarma kararı genel kurulda temsil edilen oyların en az 2/3’ünün ve oy hakkı bulunan esas sermayenin salt çoğunluğunun olumlu oyu ile alınır (TTK m. 621/1-h). Bu yetki müdürlere veya üçüncü kişilere devredilemez.

• 3 Aylık İptal Davası Hakkı (TTK m. 640/2): Genel kurul tarafından alınan çıkarma kararı ilgili ortağa noter aracılığıyla tebliğ edilmek zorundadır. Kararı tebliğ alan ortak, tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içinde Asliye Ticaret Mahkemesinde limited şirket genel kurul kararlarının iptali davası açabilir. Dava açılması halinde yargılama sonuçlanıp karar kesinleşinceye kadar ilgili kişi şirket ortağı olmaya devam eder. 3 ay içinde dava açılmazsa çıkarma kararı kesinleşir.

Ortaklıktan çıkarılmak istenen ortağın genel kurulda oy hakkı bulunup bulunmadığı ise tartışma konusudur. TTK m. 619 hükmü genel kurulda oy hakkından yoksunluk hallerini düzenlemiş olup ortaklıktan çıkarma kararını bu maddeler arasında açıkça saymamıştır. Bu nedenle hukuk sistemimizdeki genel ve ağırlıklı görüş, hakkında çıkarma kararı oylanan ortağın da bu oylamada oy hakkının bulunduğu yönündedir. 

Haklı Sebeple Mahkeme Kararıyla Ortaklıktan Çıkarılma Davası ve Usul Esasları (TTK m. 640/3) 

TTK m.640/3 uyarınca, limited şirket tüzel kişilik olarak, esas sözleşmede özel bir çıkarma sebebi bulunmasa dahi, mahkeme kararıyla ortağın çıkarılmasını talep edebilir.

Bir ortağın mahkeme aracılığıyla ortaklıktan çıkarılma davasına yönelik dava şartları ve usulleri şu şekildedir: 

• Haklı Sebep Halleri: Ortağın sermaye koyma borcunu yerine getirmemesi, şirket menfaatlerine ağır şekilde aykırı davranması, haksız rekabet yapması veya şirketi felce uğratması çıkarılma davası için haklı sebep sayılır.

• Davacı Taraf: Çıkarma davası, genel kurul kararına dayanılarak şirket tüzel kişiliği tarafından açılır. Şirket müdürleri genel kurul kararı olmadan doğrudan dava açamaz. Yargıtay 11. HD, 02.07.2014, E. 2013/18625, K. 2014/12736 sayılı kararı davacı tarafı açıkça vurgulamıştır; “"Ortağın şirket ortaklığından çıkarılmasına dair dava açma hakkı şirkete aittir.”

• Davalı Taraf: Şirketten çıkarılması istenen kusurlu ortaktır.

• Görevli ve Yetkili Mahkeme: Şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesidir (kesin yetkidir).

• Şirketin Temsili: Çıkarma davasında şirketi mahkemede kural olarak müdürler temsil eder. Ancak davanın müdürün şahsına karşı açılması halinde şirketi temsil etmek üzere mahkemece kayyım atanır (Müdürlerin konumu için limited şirket müdürlerinin sorumluluğu rehberimizi inceleyebilirsiniz).

• Ticaret Sicili İlanı (TTK m. 36): Mahkeme kararı veya bildirimle kesinleşen ortaklıktan ayrılma işlemleri, TTK m. 36 uyarınca Ticaret Siciline tescil ve ilan ettirilmelidir. İlan yapılana kadar iyi niyetli üçüncü kişiler nezdinde eski durum geçerliliğini korur.

• Mahkemenin Kararı: Mahkeme haklı sebebi sabit görürse ortağın çıkarılmasına karar verir; kararla birlikte ayrılma akçesi tutarı hüküm altına alınır.

İki Ortaklı Limited Şirketlerde Çıkarma Kilitlenmesi ve Fesih Çözümü

Çıkarılacak ortağın oy kullanabileceğine ilişkin hakim görüş nedeniyle, özellikle %50-%50 eşit paya sahip iki ortaklı limited şirketlerde bir ortağın diğerini genel kurul kararıyla çıkarması veya dava açma nisabına (2/3 çoğunluk) ulaşması imkansızdır. Yargıtay'ın yerleşik içtihatları da iki ortaklı şirketlerde çifte nisabın tek ortakça sağlanamayacağı gerekçesiyle çıkarma taleplerini reddetmektedir.

İki ortaklı şirketlerde yaşanan bu yönetimsel sıkışma ve kilitlenme durumunda izlenecek hukuki yol, doğrudan mahkemeden limited şirketin haklı sebeple feshi davası açmaktır. 

Limited şirketin haklı sebeple fesih davasında şirketin fesih kararı, son çare olma ilkesi kapsamında, öncelikle başkaca çözüm yolları olmaması halinde verilmektedir. Mahkeme, şirketi yaşatmak adına kusurlu olan ortağı payının gerçek değerini ödeyerek şirketten çıkarma kararı vermesi mümkündür. 

Bu kapsamda; %50-%50 eşit paya sahip iki ortaklı limited şirketlerde ortaklardan biri, Limited şirketin haklı sebeple fesih davası açarak, diğer ortağı şirketten ihraç etme yoluna başvurabilir. Mahkemece şirketin fesih kararı yerine, dava açılan ortağın pay değerinin ödenerek ortaklıktan ayrılmasına karar verecektir. 

Nitekim, Yargıtay 11. HD, 03.02.2015, E. 2014/15047, K. 2015/1168 sayılı kararında çıkma talebi varken fesih kararı verilemeyeceğini düzenlemiştir;

“Ortaklıktan çıkma talebinde, mahkemece talep çerçevesinde ve yasa hükmü de nazara alınmak suretiyle hukuki değerlendirme yapılıp sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken, talepten farklı olarak davalı şirketin fesih ve tasfiyesine, şirkete tasfiye memuru atanmasına ve davacının dayandığı dekontlar ve deliller üzerinde durulmadan diğer taleplerin reddine karar verilmesi doğru değildir."

Ayrılma Akçesi (Pay Bedeli): Miktarı, Hesaplanması ve Ödenme Kaynakları (TTK m. 641 - 642) 

Ortaklıktan çıkan veya çıkarılan ortağın en temel hukuki sonucu, esas sermaye payına karşılık gelen ayrılma akçesini (pay bedelini) talep etme hakkının doğmasıdır (TTK m. 641/1). Ayrılma akçesi ortağın vazgeçilemez nitelikteki tazminat hakkı olup esas sözleşmeyle tamamen ortadan kaldırılamaz.

Gerçek Değer (Yaşayan Şirket Değeri) Nasıl Hesaplanır? 

TTK m. 641 uyarınca ayrılma akçesi, ortağın esas sermaye payının gerçek değerine (yaşayan şirket / işleyen teşebbüs değerine) göre hesaplanır.

• Özel Bilanço Esası: Hesaplama yapılırken şirketin tasfiye bilançosu değil, ayrılma tarihine en yakın tarih itibarıyla hazırlanan ara bilanço esas alınır.

• Değerleme Kriterleri: Şirketin duran varlıklarının güncel rayiç değerleri, markası, müşteri portföyü ve piyasa değeri dikkate alınarak yaşayan şirket değeri bulunur; bu tutardan ortağın payına düşen kısım hesaplanır. Esas sözleşmeyle çıkma durumları için özel bir hesaplama yöntemi kararlaştırılabilir; ancak bu yöntem ortağın hak kaybına yol açacak seviyede fahiş olamaz.

Ayrılma Akçesinin Ödenmesinde Emredici Kaynak Sıralaması (TTK m. 642) 

Sermayenin korunması ilkesi gereğince ayrılma akçesi şirketin her türlü kaynağından gelişigüzel ödenemez. Kanun koyucu TTK m. 642 ile ödeme için emredici bir kademeli sıra belirlemiştir:

• 1. Şirketin Kullanılabilir Özkaynakları: Ayrılma akçesi öncelikle şirketin serbest yedek akçeleri ve dağıtılabilir kârından ödenir.

• 2. Payın Devredilmesi: Kullanılabilir özkaynak yetersizse, ayrılan ortağın payı diğer ortaklara veya üçüncü kişilere devredilerek elde edilen bedelden ödenir.

• 3. Esas Sermaye Azaltımı: Özkaynaklar yetersizse ve pay üçüncü kişilere devredilemiyorsa, şirket esas sermayesini azaltarak ayrılma akçesini öder.

Ödenmeyen Ayrılma Akçesinin Tasfiyedeki Sırası (Subordine Alacak - TTK m. 642/3) 

Ayrılma akçesi kural olarak ayrılma anında muaccel olur. Ancak şirketin yeterli kullanılabilir özkaynağı yoksa ödeme özkaynak tespiti yapılana veya sermaye azaltımı tescil edilene kadar ertelenir.

Ayrılan ortağın ayrılma akçesi ödenmeden şirket tasfiyeye girerse, TTK m. 642/3 uyarınca bu alacak bütün şirket alacaklılarından sonra gelen (sıra en sonunda yer alan subordine alacak) niteliği kazanır.

Limited Şirket Ortaklıktan Çıkma Davası Dilekçesi Örneği

Aşağıda yer alan dava dilekçesi taslağı; şirketin uzun süredir kâr dağıtmaması, ortağın genel kurul çağrılarının reddedilmesi ve ortağın şirket yönetiminden tamamen dışlanması senaryosuna göre hazırlanmıştır. 

Ancak, paylaşılan dilekçe örneği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Her şirketin esas sözleşmesi, mali yapısı ve uyuşmazlığın niteliği farklılık gösterdiğinden, mevcut durum ve koşullara göre özel dilekçe hazırlanmalıdır. Çıkma davaları katı usul kurallarına tabi olduğundan sürecin mutlaka uzman bir şirket avukatı danışmanlığı alarak yürütülmesi tavsiye edilir.

Sonuç

Limited şirketlerde ortaklıktan çıkma ve çıkarılma mekanizmaları, ortaklar arası krizlerin çözülmesinde ve mülkiyet haklarının korunmasında kritik öneme sahiptir. Çıkma davası açılırken 1 aylık katılma sürelerinin takibi, ayrılma akçesinin gerçek değer (yaşayan şirket) üzerinden hesaplatılması ve çıkarma kararlarındaki genel kurul nisaplarına uyulması telafisi imkansız zararları engeller.

Dava süreçlerindeki eksikliklerin önlenmesi ve pay değerinin eksiksiz alınması adına yargılamanın bir limited şirket avukatı rehberliğinde takibi hukuki güvenlik sağlar. Şirket içi uyuşmazlıklarda kararların sakatlığı durumunda limited şirket genel kurul kararlarının iptali, genel kurul işleyişi için limited şirket genel kurul toplantısı ve şirketin tamamen sonlandırılması hedefleniyorsa limited şirketin haklı sebeple feshi makalelerimizi inceleyebilirsiniz.