Cari Hesap Nedir?

Cari hesap, araların sürekli iş ilişkisi bulunan tarafların, borç-alacaklarını her seferinde talep etmek yerine, bir hesap olarak tuttukları bir sözleşmedir. Alacak ve borçlar kalem kalem hesaba kaydedilir. Belirlenen dönemlerde hesap kesilir ve kalan bakiye üzerinden işlem yapılır.

Taraflar birbirlerine alacak ve borçlarını teker teker istemekten vazgeçip, bunları kalem kalem bir hesaba kaydederek hesabın kesilmesinden sonra çıkacak bakiyeyi talep ettikleri bir sözleşmedir.

Temel amaç; ticareti hızlandırmak ve her işlem için ödemeyi yapmaktan kurtulmaktadır.

Bu içerikte; cari hesap sözleşmesi nasıl hazırlanır, tarafların hak ve yükümleri ile nasıl sona ereceği hakkında detaylı bilgi verilecektir.

Cari Hesap Sözleşmesi Nedir?

Cari hesap, Türk Ticaret Kanunu (TTK) m.81 ila 101. Maddeleri arasında düzenlenmiş bir sözleşme türüdür. TTK m.89/2 uyarınca yazılı yapılmadıkça geçerli olmamaktadır. Taraflar; hangi alacakları hesaba kaydedeceklerini, mahsuplaşacakları tarihi ve ödeme şartlarını sözleşmede yer vermektedir.

Cari Hesap Sözleşmesini Kimler Yapabilir?

Cari hesap sözleşmesi, TTK’da düzenlenmiş olmasına rağmen, tacir olup olmadığına bakılmaksızın herkes tarafından yapılabilir. Tacir sıfatını taşıyan esnaflar arasında veya sürekli borç-alacak ilişkisi olan taraflar akdedebilirler.

Cari Hesap Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır?

Bir cari hesap sözleşmesinin hukuken geçerli ve olası ihtilafları önlemesi amacıyla şu hususlara dikkat edilmelidir:

• Yazılı Şekil Şartı: Kanunen sözleşmenin yazılı olması zorunludur.
• Tarafların Bilgileri: Unvanlar, vergi numaraları ve adresler.
• Sözleşme Süresi ve Dönemleri: Hesap devrelerinin ne kadar olacağı (Örn: 3 ay, 6 ay).
• Kaydedilecek Alacaklar: Cari hesap sözleşmesinin hangi borç-alacak için kurulduğu.
• Faiz Oranları: Temerrüt ve akdi faiz oranları netleştirilmelidir.
• Tebligat Şartları: Mutabakat metinlerinin nasıl gönderileceği
• Sona Erme Tarihi: Taraflar arasındaki cari ilişkisinin ne zaman ve hangi şartlarda sona ereceği

Cari Hesaba Kaydedilebilecek Alacaklar Nelerdir?

Her türlü takas edilebilecek, parasal değeri olan her türlü alacak cari hesaba kaydedilebilir:

• Mal satışı bedelleri,
• Hizmet faturası tutarları,
• Verilen avanslar,
• Komisyon ücretleri.

Cari Hesaba Geçirilemeyecek Alacaklar

TTK m.92 vd hükümleri uyarınca aşağıdaki alacakların cari hesaba kaydedilmesi mümkün değildir:

• Takas edilemeyen alacaklar,
• Belirli bir amaca özgülenmiş olan paralar,
• Nafaka, işçi ücreti veya geçinmekle zorunlu olan alacaklar
• Emanet olarak teslim edilmiş mal veya para.

Cari Hesap Sözleşmesinde Süre ve Hesap Devreleri

Cari hesap sözleşmesinde iki adet süre belirlenmektedir:

• Sözleşme Süresi: Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin ne kadar süre devam edeceğinin belirlenmesidir.
• Hesap Devri: Bakiyenin belirleneceği ve mahsuplaşılacağı sürenin belirlenmesidir. Örneğin, 3 ay veya 1 yıl olarak belirlenmesi mümkündür. Taraflar arasında bir süre belirlenmemişse 31 Aralık yıl sonu kabul edilir.

Cari Hesap Nasıl Tutulur?

Cari hesap tutulurken her bir alacak ve borç kalemi sisteme kaydedilir. Ancak hukuken dikkat edilmesi gereken şudur: Kaydedilen her kalem, o an için bağımsızlığını yitirir. Artık o kalem “alacak” değil, “hesap kalemidir”. Bu kayıtlar mutlaka Vergi Usul Kanunu ve TTK’ya uygun ticari defterlerde belgelendirilmelidir.

Hesap devri sonunda taraflar arasındaki alacak kalemleri birbirleriyle eşleştirilir ve alacak-borç bakiyesi oraya konur

Cari Hesap Bakiyesi Nasıl İtiraz Edilir?

TTK m.94/2 hükmü şu uyarınca, hesap bakiyesinin yanlış tutulduğunu düşünen taraf, saptanan bakiye kendisine tebliğ edildikten sonra 1 ay içerisinde itiraz etmesi gerekmektedir. 1 ay içerisinde itiraz edilmediği takdirde bakiye kabul edilmiş sayılır.

Cari Hesap bakiyesine itiraz; noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza içeren bir yazıyla mümkündür.

Hesap devri sonunda taraflar arasındaki alacak kalemleri birbirleriyle eşleştirilir ve alacak-borç bakiyesi oraya konur.

Cari Hesap Nasıl Kapatılır?

TTK m.98 uyarınca cari hesabın sona erme halleri şu şekildedir:

• Belirlenen sürenin sona ermesi,
• Belirli bir süre belirlenmemişse fesih ihbarı yapılması,
• Taraflardan birinin iflası

Taraflardan birinin ölümü veya kısıtlanması halinde ise, halefleri 10 gün önceden bildirim yaparak sözleşmeyi feshedebilir. Ancak, ancak bakiye ödemesi normal hesap döneminde talep edilebilir.

Cari Hesaptan Kaynaklanan Alacağın Tahsili

Cari hesap sözleşmesinden kaynaklı alacağın varlığı halinde bakiye alacaklı; icra takibi ve alacak davası açması mümkündür. İcra takibi ilamsız takip olarak başlatılması gerekmektedir. Konu hakkında detaylı bilgi için “İlamsız Takiplerde Ödeme Emri” adlı içeriğimizi ziyaret edebilirsiniz.

Cari hesap borçlusu tarafından icra takibine itiraz edilmesi halinde, itirazın iptali davası açılması gerekmektedir. Mahkemece taraflar arasındaki sözleşme, ticari defter ve kayıtlara göre inceleme yapıp, karar verilecektir.

TTK m.94 uyarınca hesap ekstresi tebliğ edilmiş ve itiraza uğramamış ise, ihtiyati haciz yoluyla alacağın tahsil yoluna gidilmesi mümkündür. Konu hakkında detaylı bilgi için “İhtiyati Haciz Nedir? İhtiyati Haciz Şartları” adlı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Cari Hesap Sözleşmesi Örneği

Sadece bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmış örneği buraya tıklayarak görüntüleyebiliriz.

Cari Hesapta Zamanaşımı

Cari hesap sözleşmesinden kaynaklanan talepler, sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde zamanaşımına uğrar;

• Anapara ve faizin tahsili,
• Hesapta hata ve yanılmalara yönelik talepler,
• cari hesabın dışında tutulması gereken veya haksız olarak cari hesaba geçirilmiş olan tutarlara yönelik davalar

Sonuç

Cari hesap, TTK’da düzenlenmiş olan bir sözleşmesel ilişkidir. Aralarında sürekli bir iş ilişkisi olan tarafların, hesabı tutmakta kolaylık olması amacıyla düzenlenmiştir. Taraflar birbirlerinden borç-alacaklarını her seferinde istemek yerine, bir hesaba kaydedilmektedir. Bir hesap devri belirlenmekte ve borç-alacak durumu saptanmaktadır.

Cari hesap sözleşmesi yazılı yapılmadıkça geçerli olmamaktadır. Bunun birlikte takas edilmeyen, nafaka veya işçi alacakları gibi alacaklar için düzenlenmesi mümkün değildir.

Sık Sorulan Sorular