SPK Bilgi ve Belge Talebi

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) bilgi ve belge talebi, özellikle son zamanlarda yurt dışı Forex işlemleri gibi sermaye piyasasına aykırı işlemlere yönelik yapılan soruşturmalarda artmıştır. MetaTrader 4 veya 5 üzerinden uygulamaları üzerinden Forex yatırımı yapan yatırımcılardan bilgi ve belgeler talebi sık rastlanılmaktadır. SPK’nın göndermiş olduğu müzekkerede 11-15 adet sorulara belgelerle cevap verilmesi talep edilmektedir. 

SPK bilgi ve belge talebi içerikli tebligat alınması halinde, bu müzekkereye cevap verilmesi zorunludur. Aksi halde hapis ve idari para cezalarıyla karşılaşılmaktadır.

Bu içerikte SPK bilgi ve belge talebinin hukuki dayanağı, yatırımcılardan neden talep edildiği ve nasıl cevap verilmesi gerektiği konusunda ayrıntılı bilgi verilecektir. 

SPK Bilgi ve Belge Talebinin Hukuki Dayanağı Nedir?

SPK, sermaye piyasaları denetleyici ve düzenleyici bir kamu kurumudur. Sermaye piyasalarının düzenli işleyişi için gerekli tedbirleri almaya, ikincil düzenlemeler çıkarmaya ve idari para cezası kesmeye yetkilidir. 

Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn) m.89 uyarınca SPK, gerçek ve tüzel kişilerden her türlü bilgi ve belgeye istemeye yetkili kılınmıştır. SPKn.90 uyarınca gerçek ve tüzel kişiler, kendilerinden istenilen bilgileri gizlilik ve sır saklama hükümlerini ileri sürerek bilgi vermekten imtina edemez. 

SPK Yatırımcıdan Neden Bilgi Talep Ediyor ve Nasıl Tespit Ediyor? “Zombi Şirket” Tuzağı

SPK sermaye piyasası mevzuatına aykırılık tespit etmesi halinde ilgili kişiler hakkında inceleme başlatma hakkına sahiptir. İnceleme başlatılan kişilerle şüpheli para transferleri, ortaklık bağı gibi durumlarda inceleme başlatılan diğer kişilerden de bilgi ve belge talep edilmektedir.

Özellikle yasadışı Forex işlemlerinde Meta Trader 4 veya 5 uygulamalarına para yatırma ve çekme işlemi, birden fazla şahıs üzerinden gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, yurt dışı Forex firmaları ise Türkiye’de yerleşik görünen ancak aslında faaliyet göstermeyen (kuyumculuk, inşaat, akaryakıt gibi sektörlerdeki) paravan şirketleri kurmaktadır. Kurulan bu paravan şirketler üzerinden de Forex işlemleri yapan yatırımcılara ödemeler yapılmaktadır. Farklı gerçek ve tüzel kişi hesapları kullanarak para akışının takibinin önlenmesini amaçlanmaktadır. 

Yasadışı Forex işlemlerinde yatırım yapmak bir suç olmamakta birlikte SPK arafından gönderilen “Bilgi ve Belge Talebi” veya “Savunma İstemi” yazıları, genellikle yurt dışı kaynaklı forex işlemleri ve bu işlemlerle bağlantılı şüpheli para trafikleri nedeniyle gönderilmektedir. Burada sermaye piyasası mevzuatına aykırı davrananlarla bir bağlantınız olup olmadığı, parayı neden gönderdiğiniz tespit edilmeye çalışılmaktadır. Uygulamada 11-15 adet arası bir soru şeklinde “Bilgi ve Belge Talebi” veya “Savunma İstemi” talep edilmektedir. 

Kurul tarafından gönderilen tebligatlarda genellikle 11 ile 15 arasında soru yer alır. Bu sorular temel olarak şu başlıklar altındadır:

• Platform ve İşlem Detayları: Yurt dışı merkezli hangi platformlarda işlem yaptığınız ve bu işlemlerin teknik detayları.
• Yönlendirme ve Danışmanlık: Sizi bu platformlara yönlendiren, yatırım tavsiyesi veren belirli şahıslar veya gruplar olup olmadığı.
• Para Transferlerinin Mahiyeti: Belirli şirket hesaplarına gönderdiğiniz paraların gönderim amacı (forex yatırımı, borç, ticari ödeme vb.).
• Finansal Profil: Mesleki durumunuz, aylık net geliriniz ve bu yatırımların mali gücünüzle orantısı.

Savunma Vermemenin veya Yanlış Beyanın Cezası Nedir?

SPK tarafından talep edilen bilgi ve belge talebinin doğru ve eksiksiz verilmesi kanuni bir zorunluluktur. SPK’tan gelen savunma taleplerine cevap verilmemesi halinde hem idari para cezası hem de hapis cezası söz konusudur. 

İdari Para Cezası (SPKn m. 103)

SPK m.103 hükmü sermaye piyasası mevzuatlarına, SPK’nın almış olduğu kararlara aykırı hareket edilmesi halinde uygulanacak idari para cezalarını düzenlemiştir. 

SPK m.103/7 hükmü uyarınca SPK bilgi ve belge talebi; süresi içinde hiç veya istenen şekliyle veya eksik, gerçeğe aykırı, yanıltıcı nitelikte veren veya açıklamalarda bulunan kişiler yirmi bin Türk Lirasından iki yüz elli bin Türk Lirasına kadar idari para cezası çarıptırılır. 

Hapis Cezası (SPKn m.111)

SPK’nın bilgi ve belge talebinin yerine getirilmemesi, SPK m.111 hükmünde bir suç olarak düzenlenmiştir. Buna göre; SPK’nın talep ettiği bilgi ve belgelerin  hiç veya istenen şekliyle verilmemesi halinde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası vardır. 

Sır Saklama Yükümlülüğü (SPKn.113)

Ayrıca SPK’ya verilen bilgi ve belgelerin gizli tutulması zorunludur. SPK’nın nceleme veya denetim faaliyeti kapsamında istenen bilgi veya belgelere ilişkin olarak başkalarına açıklamada bulunulması halinde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası vardır. 

SPK Savunma Sürecinde Neden Hukuki Destek Alınmalı?

SPK tarafından talep edilen bilgi ve belgeler, yasadışı Forex işlemleri gibi sermaye piyasası mevzuatına aykırılıkla bağlantınız olup olmadığını kontrol edilmektedir. Bu sebeple, verilen cevap yazının açıklayıcı ve kanuni dayanaklara dayanması gerekir. Özellikle yatırımcılar açısından para akışının nedeni, sadece yatırımcı olduğu izah edilmesi gerekir. Bu kapsamda bir spk avukatından destek alınması faydalı olacaktır. 

SPK Savunma Dilekçesi Örneği

Sonuç

SPK tarafından talep edilen bilgi ve belgelerin zamanında, doğru ve eksiksiz olarak sunulması kanuni bir zorunluluktur. Bu zorunluluğu yerine getirmeyen kişiler hakkında hem idari para cezası hem de hapis cezası öngörülmüştür. 

Son zamanlarda Forex yatırımcılarından bilgi ve belge talep edildiği yaygınlaşmıştır. Gelen yazıda belirtilen sorulara verilen her cevap, ileride karşılaşılabilecek idari ve adli soruşturmaların seyrini belirlemektedir. Hak kaybı yaşamamak adına savunmanın teknik ve hukuki bir altyapıyla hazırlanması gerekir. 

Sıkça Sorulan Sorular