Alan Adı İhlali (Domain İhlali)

Alan adı ihlali, diğer bir ifadeyle domain ihlali, özellikle e-ticaretle uğraşan ve sitelerine arama motoru optimizasyonuyla kazanç sağlayan firmalar için ciddi sorunlar oluşturmaktadır. Domain ismi, özellikle e-ticaretle uğraşan firmalar için ayırt edici bir karakter olup, reklam ve pazar gücü sağlamaktadır.

Alan adı ihlali, farklı şekilde karşımıza çıkması mümkündür.  Bir kişinin marka hakkı, ticaret veya işletme unvanın haksız olarak, kötü niyetli olarak kullanılması bir ihlaldir. Ayrıca, kötü niyetli olarak bir sitenin trafiğinden ve reklam gücünden yararlanmak da domain ihlalini oluşturur. Keza, fotoğraf, eser gibi fikri hakların da izinsiz domain olarak kullanılması mümkün değildir.

Domainle alakalı hukuki uyuşmazlıklar için uluslararası boyutta WİPO tahkim merkezi, Türkiye’de boyutta ise UÇHS (Adları Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması) oluşturulmuştur.

Bu içeriğimizde internet site adlarından kaynaklı hukuki uyuşmazlıkların çözüm yolları ve alınacak tedbirler hakkında bilgilendirme yapılacaktır.

Sizin için faydalı olması dileğiyle…

Alan Adı (Domain) Nedir?

Alan adı, internet sitelerinin adreslerini belirtmek için kullanıla bir koddur. Kullancıların “firmaismi.com”, ” firmaismi.net”, ” firmaismi.org” Bu kod normalde sayılardan oluşmaktadır, ancak akılda tutulması zor olduğu için isme dönüştürülmüştür. Uygulamada da genellikle isim hakkı olarak da ifade edilmektedir.

Alan adı koruması, uluslararası ICANN (İnternet Corporaiton for Assiged Names and Nummer) kuruluşu tarafından yetkilendirilmiş kayıt kurumları aracılığıyla tescil edilerek sağlanmaktadır.

Ülkemizde domain adlarının yönetimi Bilgi ve İletişim Kurumu (BTK)’ya devredilmiştir. Domain tahsisi yapacak ve alan adından kaynaklı ihlallerin çözümü için 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ve İnternet alan Adı Yönetmeliği çıkarılmıştır.

Domain İhlali Nedir? (Alan Adı İhlali)

Domain ihlali, bir başkasının ticarette kullandığı marka, ticaret unvanı, işletme adı veya ayırt edici bir unsurunun kötü niyetli olarak domain alınmasını ifade etmektedir. Burada, bir kişinin ayırt edici isim hakkını web sitesi adı alarak, haksız trafik ve kazanç sağlama amaçlanmaktadır.

Ayrıca, haksız olarak bir web sitesi adının:

• Marka hakkına tecavüz,
• Ticaret unvanı ihlali,
• Haksız rekabet,
• Kişilik haklarına saldırı,
• Fikri hakların ihlali olarak değerlendirilmesi de mümkündür.

Alan Adı Uyuşmazlıkları Nasıl Çözülür?

Uygulamada domainin adının bir tescilli bir marka veya ticaret unvanın ihlaline sebep olacak şekilde kullanılması mümkündür. Bu durumlarda ihlal edilen hakkın niteliğine göre çözüm yollarına başvurulması mümkündür.

Başlıca başvurulacak uyuşmazlık çözüm yolları:

• WİPO Tahkim Başvuru: Uluslararası alanda geçerli bir “.com.” veya “.co.uk.” gibi uluslar arası domainlerin ihlali halinde tahkime başvurulması mümkündür.
• Adları Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması (UHÇS) Tahkim Başvuru: Türkiye’de “.tr” ile biten “.com.tr”, “.net.tr”, “.org.tr”, “.gov.tr” domainlerin alınması için TRABİS sistemi kurulmuştur. 14/09/2022 tarihinden itibaren söz konusu alan adlarında yaşanılan hukuki uyuşmazlıklar için tahkime başvurabilecektir.
• Yargılama Yolu: Haksız olarak web site adının tescili, bir eser adının haksız olarak kullanımı veya tescilli bir markanın adı olması halinde; tecavüzün önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat talep edilebilmesi mümkündür.  İhlal edilen hakkın niteliğine göre marka hakkına tecavüz veya haksız rekabet davaları açılabilmektedir.

Alan Adı Uyuşmazlıkları Nasıl Çözülür? (Uluslararası ve Türkiye Tahkim Yoları)

UÇHS Başvuru

Web site adreslerinin sonundaki “.tr” uzantısı, ilgilinin domanin Türkiye’de tescilli olduğunu ifade etmektedir. Sonu “.com.tr”, “.net.tr”, “.org.tr”, “.gov.tr” ile biten alan adlarının ihlali hakkında uyuşmazlıkların çözümü için İnternet Alan Adları Yönetmeliği  ve “İnternet Alan Adları Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Tebliği” çıkarılmıştır.

Web site adlarından kaynaklı uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözülmesi için Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcılar (UÇHS) adlı kuruluşlar görevlendirilmiştir. Şu an TOBBUYUM ve Btider iki adet uyuşmazlık çözüm merkezi mevcuttur.

UÇHS’lere internet üzerinden başvurularak haksız olarak tescil edilmiş domainlerin iptali veya kendi adına tescilinin istenilmesi mümkündür.

UÇHS’lere başvuru yapılabilmesi için şikayette bulunulan domainin;

• Sahip olunan ya da ticarette kulanılan marka, ticaret unvanı, işletme adı ya da diğer tanıtıcı işaretlerle benzer ya da aynı olması,
• Tescili için yasak bir hakkı ya da bağlantısının olmaması ve
• Kötü niyetle tahsis ettirilmesi veya kullanılması gerekmektedir.

Yukarıda sayılan 3 şartın aynı anda gerçekleşmesi ve başvurucunun ispat etmesi gerekmektedir.

WİPO Tahkim Başvuru

Uluslararası alanda domain ihlalinin önlenmesi ve geçerli olabilmesi için WİPO nezdinde kurulmuş olan UDRP’ye şikayet yoluna başvurulması mümkündür. için;

UDRP’den, şikayet konusu uyuşmazlığın ispat edilerek uyuşmazlık konusu domainin iptali veya lehine tescilin istenmesi mümkündür. Başvurunun yapılabilmesi için:

• Tescilli bir markayla aynı veya benzer nitelikte olması,
• Domanin alınmasında haklı bir sebep olmaması (Örneğin lisans sözleşmesi veya kişinin adı ve soyadı),
• Kötü niyetli olarak tescil edilmiş olması gerekmektedir.

Alan Adının Marka Hakkıyla Olan İlişkisi

Ticari hayatta markaların tanıtılması için web siteleri en çok kullanılan araçlardan biridir. Nitekim, e-ticaretin gelişmesiyle birlikte dijital platform daha çok önem kazanmıştır. E-ticaretin bu kadar yaygınlaşmasıyla birlikte, alan adı kullanımlarının marka ihlali olarak karşımıza çıkması yaygınlaşmıştır.

Alan Adı Marka İhlali Yaratır Mı (Tescilli Markanın Alan Adı Olarak Kullanılması) ?

Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK m.7/2-d;” İşareti kullanan kişinin, işaretin kullanımına ilişkin hakkı veya meşru bağlantısı olmaması şartıyla işaretin aynı veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük ya da benzeri biçimlerde kullanılması” şeklinde düzenlenmiştir.

Tescilli bir markanın aynı veya benzerinin ticari bir etki yaratacak şekilde web sitesi adı olarak kullanılması marka hakkına tecavüz olarak nitelendirilmektedir. Bu durumda siteye erişim engeli ve maddi ve manevi tazminat talepleri söz konusu olabilmektedir.

Konu hakkında detaylı bilgi için “Marka Hakkına Tecavüz” adlı makalemizi inceleyebilirsiniz.

Domain Marka Tescili Yapılabilir Mi?

Girişimcilerin ticari hayata faaliyetlerine başlarken bulacakları isim hakkının korunması için tüm yasal zeminlerde korumasını yapması gerekmektedir.

Web sitesi için belirlenen domain marka tesciline konu olması mümkündür.. Ancak, bulunan web site ismin SMK m.5 ve m.6 hükümleri uyarınca tescile uygun olması gerekmektedir. Öncelikle bir marka araştırması yapılması gerekmektedir. Konu hakkında detaylı bilgi almak için “Marka Tescil Nedir? Nasıl Yapılır?” adlı makalemizi veya marka tescili hizmetlerimiz için kurulan “Sk Marka” adlı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Tescil Edilmiş Domaine Dayanarak Marka Tesciline İtiraz Edilebilir Mi?

Marka tesciline aykırılık halleri SMK m.5 ve m.6 hükümlerinde düzenlenmiştir. Söz konusu hükümlerde domain adı marka tesciline aykırı olarak düzenlenmemiştir. Ancak, SMK m.6/9;” (9) Kötüniyetle yapılan marka başvuruları itiraz üzerine reddedilir.” Şeklinde düzenlenmiştir.

Bir alan adı e-ticarette reklam ve pazar gücüne ulaşmış ve bundan faydalanmak amacıyla marka tescili yapılması halinde SMK m.6/9 uyarınca marka tesciline itiraz edilmesi mümkündür. Konu hakkında detaylı bilgi için “Marka Bültenine İtiraz” adlı makalemizi inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Özellikle e-ticaretle uğraşan firmalar için alan adları bir reklam ve Pazar günü oluşturmaktadır. Özellikle Google arama motoru optimazsyonu yapan firmalar için, sitelerin ilk sıralarda gözükmesi ciddi bir ticari kazanç oluşturmaktadır.

Özellikle e-ticaretle uğraşan firmalar tarafından internet domain isimleri genellikle bir marka adı, ticaret unvanı veya işletme adı olmaktadır. Bu sebeple uygulamada sık sık web site isimleri üzerinden ihlaller meydana gelmektedir.

Uluslararası alanda ihlallerin çözümü için WİPO nezdinde kurulmuş olan UDRP tahkim mekanizması kurulmuştur. Bilgi Teknoloji ve İletişim Kurumu (BTK) kapsamında TRABİS uygulamaya geçirilmiştir. Sonu “.com.tr”, “.net.tr”, “.org.tr”, “.gov.tr” ile biten alan adları için, şu an aktif olan TOBBUYUM ve BTİDER uyuşmazlık merkezlerine başvurulması mümkündür.

Web site isimlerinin ayrıca, marka hakkına tecavüz, haksız rekabet veya kişilik haklarına saldırı olması mümkündür. Bu durumda yargılama yoluna başvurarak; tecavüzün önlenmesi, maddi ve manevi tazminat talep edilmesi mümkündür.

Sıkça Sorular Sorular (SSS)