Ticaret Unvanı Nedir? Nasıl Alınır?

Ticaret unvanı, her tacirin işletmesi için kanunen bulundurması zorunlu olan isimdir. Bir ticari işletme ticaret unvanıyla tanınır ve diğer işletmelerden ayırt edicilik kazanır. Bir unvanın nasıl belirleneceği hakkında Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından Ticaret Unvanları Hakkında Tebliğ çıkarılmıştır.

Ticaret unvanı sadece şirket için belirlenen bir isimden ibaret olmayıp, isim hakkının marka tescili, internet alan adı gibi birçok unsurda kullanıldığı görülmektedir.

Bu makalemizde şirket unvanının nasıl olması gerektiği, tescil süreçleri ve marka tescili ile devretme gibi hukuki işlemler hakkında detaylı bilgilendirme yapılacaktır.

Sizin için faydalı olması dileğiyle…

Ticaret Unvanı Nedir?

Ticaret unvanı, her tacirin faaliyetlerinde kullanmak zorunda olduğu ve kendisini diğer tacirlerden ayıran isimdir. Bir taciri belirlemiş olduğu şirket unvanıyla diğer şirketlerden ayırt edilebilir.

TTK m. 39/1;” Her tacir, ticari işletmesine ilişkin işlemleri, ticaret unvanıyla yapmak ve işletmesiyle ilgili senetlerle diğer belgeleri bu unvan altında imzalamak zorundadır.” Denilmiştir. Bu sebeple ihtiyari değil, kanunen zorunludur.

Kimler Ticaret Unvanı Alabilir?

Kanunen tacirlerin ticaret unvanı kullanması zorunlu kılınmış olmakla beraber, gerçek veya tüzel kişi ayrımı yoktur. Genel olarak ticaret unvanı alabilecek kişiler:

• Şahıs şirketleri,
• Anonim şirketler,
• Limited şirketler,
• Kooperatifler
• Adi Ortaklıklar
• Komandit Şirketler
• Kollektif Şirketler

Ticaret Unvanı Nasıl Olmalı?

Ticaret unvanı çekirdek ve ek olarak iki unsurdan oluşur. Çekirdek kısmı unvan bulunması gereken zorunlu unsurları ifade eder. Ek kısmı ise, bazı durumlarda zorunlu olmakla beraber, TTK m.46 sınırlarında serbestçe belirlenebilir.

Kurulacak şirket türüne göre belirlenecek belirlenecek isim de değişmektedir.  Çekirdek kısım, şirket türü ve faaliyet konusunu ihtiva etmektedir. Ek kısmı ise, isteğe bağlı eklenen, bazı durumlarda eklenmesi zorunlu olan unsurlardır.

Genel olarak bir ticaret unvanı belirlenirken:

• Kurulacak şirket türü belirlenmeli,
• Yasal zorunluluklara uyulmalı,
• Şirket unvanı sorgulamasıyla benzerlik araştırılması yapılmalıdır.

Gerçek Kişi Ticaret Unvanı Örnekleri (Gerçek Kişi)

Kişinin kısaltılmadan adının yazılması gerekmektedir. Şirket unvanı sorgulamada daha öncesinde kullanılan bir isim olması halinde, TTK m.45 uyarınca ek yapılması gerekmektedir.

Örneğin; “Kaan Şafak Danışmanlık “şeklinde unvan belirlenmesi mümkündür. Ancak, “K.Ş. Danışmanlık” tarzında bir unvan belirlenmesi mümkündür değildir.

Anonim Şirket Ticaret Unvanı Örnekleri

Anonim şirketlerde işletme konularından en az bir tanesi ve şirket türü gösterilmesi zorunludur. Örneğin;” SK Danışmanlık Anonim Şirketi” şeklinde olması gerekmektedir. Birden fazla inşaat, sanayi gibi işletme konusunun belirtilmesi mümkündür.

Anonim şirketi (AŞ.) şeklinde kısaltarak kullanılması mümkündür. Ancak, gerçek bir kişinin ismi ticaret unvanında yer alması halinde kısaltma yapılmadan kullanılması mümkündür. Örneğin; “Kaan Şafak İnşaat AŞ. “Şeklinde bir bir isim belirlenemez. “Kaan Şafak İnşaat Anonim Şirketi “

Limited Şirket Ticaret Unvanı Örnekleri

Limited şirketlerde de şirket türü ve en az bir tane işletme konusu belirtilmesi zorunludur. Örneğin; “Fikir Turizm Limited Şirketi”

Adi Ortaklık Unvanı Örnekleri

Adi ortaklık ticaret unvanı, ortakların kısaltılmadan adı soyadı ve “adi ortaklık” ibaresinin bulunması gerekmektedir. Ancak, bütün ortaklarının ismini yazmak yerine, tek bir ortağın adı ve soyadı ile “ortakları” ibaresinin kullanılması mümkündür. Örnek olarak; “Sena Koparan ve Ortakları” adi ortaklık için doğru bir kullanım olacaktır.

Kollektif Şirket Ticaret Unvanı

Kollektif şirketi, bir şahıs şirketi olup, şirket borçlarından dolayı şirketin borçlarından dolayı sorumludur. Bu sebeple ticaret unvanında tüm ortakların veya en az bir ortağının adı ve soyadının belirtilmesi zorunludur. Örneğin; Veli Taş Kollektif Şirketi” uygun bir kullanımdır.

Ticaret Unvanı Seçerken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Ticari hayatta bir işletme için kullanılan isim; marka tescili, internet alan adı, patent, şirket unvanı gibi birçok yerde kullanılmaktadır. Genel olarak günlük hayatta da isim hakkı olarak nitelendirilmektedir.

Şirket unvanı sorgulamayla belilrnen ismin tescile uygun olsa dahi bir marka hakkı veya alan adının ihlali olabilir. Bu sebeple sadece şirket unvanı sorgulama yeterli değildir. İşletmeniz için belirleyeceğiniz kurumsal kimlik kazandırmakta ve diğer işletmelerden ayırmaktadır. Bu sebeple belirlenen şirket isminin her aşamada özgün ve kanuni gerekliliklere uygun olması gerekmektedir.

Genel olarak bir ticaret unvanı belirlerken şu hususların dikkat edilmesi gerekmektedir:

• Daha öncesinde alınan bir ticaret unvanı olmamalı,
• Alan adı sorgulaması yapılmalı,
• Marka sorgulama yapılarak tescile uygunluğu tespit edilmeli,
• Marka tesciline uygunluğu açısından ayırt edici olmalıdır.

 Ticaret Unvanları Hakkında Tebliğ m.4 uyarınca şu hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir:

• Daha öncesinde tescil edilmiş bir unvan olup olmadığı kontrol edilmeli
• Tacirin gerçek dışı bir izlenim uyandırıp uyandırmadığı (Örneğin, gerçek kişi tacir bir tüzel kişi varmış gibi unvan kullanamaz),
• “Türk”, “Türkiye”, “Cumhuriyet” ve “Mili” ibarelerin alınması için Bakanlar Kurulu kararı alınması,
• Ülke adlarının unvanda kullanılabilmesi için ise ilgili ülkenin yetkili makamlarından izin alınması,
• Anonim şirketlerde başka şirketlere katılma amacıyla kurulmuşsa ““holding” ibaresine yer verilmesi zorunludur,
• Kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı olmaması,
• Şirket türünü gösteren “Limited Şirket”, “Anonim Şirket” ve “Kooperatif” ibarelerin ve faaliyet konularından en az birinin olması,
• Şahıs işletmelerinde kısaltılmadan adın ve soyadın yazması

Bir başka dikkat edilmesi gereken husus ise, bir işletme ticaret sicilinde terkin edilse dahi 5 yıl belirlenen unvan alınamaz.

Ticaret Unvanı Kullanılması Zorunlu Mu?

TTK m.40; “Her tacir, ticari işletmenin açıldığı günden itibaren onbeş gün içinde, ticari işletmesini ve seçtiği ticaret unvanını, işletme merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ilan ettirir.” Şeklinde düzenlenmiştir.

TTK kapsamında tacir sayılan gerçek veya tüzel kişiler bir unvan belirleme ve bu unvan adı altında işlemlerini yapması zorunludur.

Sadece tacir olanlar için zorunlu olup, bir esnaf veya serbest meslek erbapları için zorunlu değildir.

Ticaret Ünvanı Nasıl Alınır?

TTK m.40 uyarınca, her tacir ticari işletmesini açtığı günden itibaren 15 gün içerisinde ticaret unvanını tescil ve ilan ettirmesi gerekmektedir.

Ticaret unvanı tescili, işletme adresinin bulunduğu yerdeki ticaret sicil müdürlüğünde yapılmaktadır. Açılan bir şube ve merkezin bulunduğu yer dışında bir bölgede olması durumunda, şubenin bulunduğu yerdeki sicil müdürlüğüne başvurulur.

5995 Ticaret Sicili Yönetmeliği m.24 hükmünde ticaret unvanı tescili için gerekli belgeleri düzenlemiştir:

• Tescil dilekçesi,
• Taahhütname,
• Noter onaylı imza beyannamesi

Verilecek taahahhütnamede:

• Şirket unvanı,
• Sermaye miktarı,
• Şirketin açılış tarihi
• Faaliyet konusu ( Nece Kodu),
• Şirket merkezi belirtilir.

Ticaret Unvanı Marka Olarak Tescil Edilebilir Mi?

Ticaret unvanı, bir taciri diğer bir tacirden ayıran isimdir. Marka ise, bir mal veya hizmeti diğer mal ve hizmetlerden ayırtmaktadır. Her ikisi de birer ayırt edicilik unsurdur. Doğru şirket ismi seçimiyle aynı zamanda marka tescili firmaya bir özgünlük katacaktır.

Şirket unvanı sorgulamayla birlikte belirlenen ismin marka tesciline uygunluğu da araştırılarak, her iki alanda da tescil edilmesi mümkündür.

Ticaret Unvanı İsim Hakkı İhlali ve Yaptırımlar

TTK m.52/1 hükmü, bir  unvanının ticari dürüstlük kuralına aykırı bir şekilde kullanılmasını yasaklamıştır. Haksız olarak işletme isim hakkı ihlal edildiğinde:

• Kullanımın yasaklanması,
• Sicil müdürlüğünde tescil edilen unvanın değiştirilmesi veya silinmesi,
• Maddi ve manevi tazminat talep edilebilmektedir.

Ticaret Unvan Değişikliği Nasıl Yapılır?

Ticaret unvan değişikliği, şirket merkezinin bulunduğu ticaret sicil müdürlüğüne talep dilekçesiyle yapılmaktadır. Sunulacak olan talep dilekçesinde; şirket bilgileri, eski ve yeni ticaret unvanlarının belirtilmesi gerekmektedir.

Unvan değişikliğinin sırasırla prosedürleri şu şekildedir:

• Karar: Şirketlerde yönetim veya genel kurul;, şahıs şirketlerinde ise, işletme sahibi bu yönde karar almalı,
• Mevzuata Uygunluk: Yeni belirlenen unvanın kanun ve mevzuata uygun belirlenmiş, benzerlik araştırılmasının yapılması olması,
• Belgelerin Hazırlanması: Karar örneği, imza sirküleri, talep dilekçesi, imza beyannamesi gibi evrakların hazır edilmesi
• Başvuru Aşaması: Hazırlanan belgelerle birlikte ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne başvurulur.
• Tescil ve İlan: Yeni belirlenen unvan ve evraklarda herhangi bir eksiklik olmaması halinde tescil ve ilan edilir.

Ticaret Unvanı Devri Nasıl Yapılır?

TTK m.49/1; “Ticaret unvanı işletmeden ayrı olarak başkasına devredilemez.” Şeklinde düzenlenmiştir.

Şirket unvanı, işletmeden bağımsız olarak devri mümkün değildir.

Bir işletmenin devredilmesi halinde  unvanın da devredildiği varsayılmaktadır. İsim hakkını devretmek istemeyen kişi, devir sözleşmesinde unvanın devir dışında bırakıldığını açıkça belirtmelidir.

Sonuç

Ticaret unvanı, bir işletmeyi diğer işletmelerden ayıran bir isim hakkıdır. TTK kapsamında tacir sıfatına haiz kişiler tarafından kullanılması ve tescil edilmesi zorunludur.

Ticaret unvanı isim hakkı, internet alan adı, marka tescili gibi birçok alanda da kullanılmaktadır. Bu sebeple işletme için isim belirlemeden önce, sadece unvan benzerliği değil, marka ve alan adı uygunluğunun da kontrol edilmesi gerekmektedir.

İşletme için belirlenen isim, gerçek veya tüzel kişi olmasına göre farklı kurallara tabilidir. Ticaret Unvanı Hakkında Tebliğde belirtilen şartlara uygun bir unvan belirlenmesi gerekmektedir.