Limited Şirket Ortaklarının Sorumluluğu

Limited şirket ortakların sorumluluğu, taahhüt etmiş olduğu sermayenin ödemesiyle sınırlıdır.

Limited şirketler sermaye şirketi olup, ortakların şirketin şahsi borçlarından sorumluluğu yoktur.

Limited şirket ortaklarının şirket borçlarından sorumluluğunun istisnası kamu borçlarıdır.

Şirket ortaklarının vergi, SGK primleri gibi amme alacaklarından sorumlulukları vardır.

Bu içerikte, limited şirketlerde ortaklığının sorumluluğunun kapsamı, kamu borçlarından sorumluluk halleri ve doğma şartları hakkında detaylı bilgi verilecektir.

Limited Şirket Ortaklarının Şirkete Sorumluğu

Limited şirket ortaklarının sorumluluğunu Türk Ticaret Kanunu (TTK) m.602 şu şekilde düzenlemiştir;” Şirket, borç ve yükümlülükleri dolayısıyla sadece malvarlığıyla sorumludur.”

Bu kapsamda şirket ortakları sadece taahhüt etmiş oldukları sermayeyi ödemekle yükümlüdür.

Bununla birlikte esas sözleşme şirket ortaklarına ek ödeme ve yan yükümlülük yüklenmesi mümkündür.

Limited şirket borçların ortaklarının sorumluluğunun istisnası kamu borçlarıdır. Şirket ortakları vergi gibi kamu borçlarından sorumluluğu mevcuttur.

Genel olarak limited şirket ortaklarının sorumluluğu;

• Sermaye koyma borcu,
• Ek ödeme yükümlülüğü
• Yan edim yükümlülükleri,
• Kamu borçlarından sorumluluktur.

Limited Şirket Ortaklarının Sermaye Sorumluluğu

Limited şirket ortakları taahhüt etmiş oldukları sermayeyi ödemekle yükümlüdür.

TTK m.601 uyarınca ortaklar, sermaye azaltımı hariç, ödemiş oldukları sermayeyi geri iade alamazlar.

Limited Şirket Ortaklarının Ek Ödeme Yükümlülüğü

Ek ödeme yükümlülüğü, şirketin mali durum açısından zor duruma düşmesi halinde gündeme gelmektedir.

Bir nevi şirketin mali zorluk içinde olması halinde şirket ortaklarından finansman ihtiyacını karşılamasıdır.

• Şartları: Şirket ortaklarına sermayeye ek ödeme yükümlülüğü getirebilmek için esas sözleşmede düzenlenmesi gerekir. Bununla birlikte aşağıdaki üç halden birinin gerçekleşmiş olması gerekir;
  • Şirket esas sermayesi ile kanuni yedek akçeler toplamının şirket zararını kapatamaması,
  • Ek ödeme yapılmadığı takdirde şirketin faaliyetlerine devam edememesi,
  • Esas Sözleşmede belirtilen özkaynak ihtiyacı olması
• Azamı Tutar: Esas sözleşmede ek ödeme yükümlülüğü için sabit bir miktar öngörülebilir. Ancak, esas sermaye payının itibarî değerinin iki katını aşamaz (TTK m.603/3).
• Ek Ödeme Yükümlülüğün Kaldırılması: Esas sözleşmede ek ödeme yükümlülüklerin kaldırılması mümkündür.
• Geri İadesi: Sermaye koyma borcunun aksine, şirket ortaklarının ek ödemelerinin geri iadesi mümkündür. Ek ödeme iadesinin serbestçe kullanılabilecek yedek akçeler ile fonlardan yapılması gerekir (TTK m.605).

Limited Şirket Ortaklarının Yan edim yükümlülüğü

Yan edim yükümlülüğü, ek ödeme yükümlülüğünden farklı olarak; bir şeyi yapma, yapmama veya katlanma yükümlülüğüdür.

Bir maddi yükümlülük değildir. TTK m.606 uyarınca, işletme konusunun gerçekleştirilmesi için bazı ortaklara yan edim yükümlülüğü yüklenmesi mümkündür.

Örneğin, elektrik hizmetler için kurulmuş bir limited şirkette elektrik mühendislerine yüklenen edim yükümlülükleridir.

Yan edim yükümlülükleri esas sözleşme; konusu, kapsamı, koşulları ve diğer önemli noktaları belirtilmesi gerekir.

Yan edim yükümlülüğü karşılıksız olacağı gibi, uygun bir bedel de öngörülmesi mümkündür.

Limited Şirket Ortaklarının Bağlılık Yükümlülüğü ve Rekabet Yasağı

TTK m.613’te şirket ortaklarının sır saklama ve şirketle rekabet etmeme yükümlülüğü yüklemiştir.

Bu limited şirket ortaklarının sorumluluğunun esas sözleşmeyle kaldırılması mümkün değildir.

Şirket ortakları şirketin sırlarını saklamakla yükümlü olup, şirketle rekabet edemezler.

Şirketin menfaatiyle çatışan işlemlerle bulunamazlar.

Limited Şirket Ortaklarının Şirket Borçlarından Sorumluluğu

Şirket borçlarından limited şirket ortaklarının sorumluluğunu kamu borcu olup olmadığına göre farklılık arz etmektedir.

Limited Şirket Borcundan Dolayı Şahsi Sorumluluk

Kural olarak, limited şirketler borçlarından dolayı kendi mal varlığıyla sorumludur. Şirket borçlarından limited şirket ortaklarının sorumluluğu yoktur.

Ancak, bazı durumda limited şirket ortaklarının şirket borçlarından sorumluluğu doğmaktadır:

• Kefalet Sözleşmeleri: Şirket borçlarından limited şirket ortaklarının sorumluluğunun doğma hallerinden biri kefalet sözleşmeleridir. Bu durumda en çok banka kredi sözleşmelerinde ve keşide edilen çeklerde aval sorumluluğu olarak karşımıza çıkmaktadır. Limited şirket ortaklarının şirkete yönelik kefaleti, müteselsil kefalettir. Yani, doğrudan şirket ortağından da alacağın tahsil edilmesi mümkündür. Ayrıca, şirket ortaklarının kefaletinde eş rızası da aranmamaktadır.
• Tüzel Kişilik Perdesinin Aralanması Davası: Burada dikkat edilmesi gereken diğer bir husus tüzel kişilik perdesinin aralanması davasıdır. Gerçek kişiler tüzel kişi adı altında işlem yapıp, borçtan kurtulmak amacıyla şirketi borçlandırma ihtimali mevcuttur. Bu durumda şirket adına borç dahi gözükse dahi, tüzel kişiliğin perdesinin aralanması davasıyla, şirket ortağına gidilmesi mümkündür.
• İstihkak Davası: Uygulamada borca batık şirket ortaklarının gerçek kişi işletme üzerinden faaliyetlerine devam etmesi mümkündür. Burada alacaklıdan mal kaçırmak kastıyla hareket edilmesi halinde, limited şirket alacaklısının şirket ortağına haciz işlemleri uygulaması mümkündür.

Limited Şirket Ortaklarının Kamu Borçlarından Sorumluluğu

Limited şirket borçlarından şirket mal varlığıyla sorumludur.

Ancak, bu ilkenin istinası kamu borçlarıdır. Limited şirket ortaklarının şirket kamu borçlarından sorumluluğu vardır.

Hukuki Dayanağı

Limited şirket ortaklarının kamu borçlarında sorumluluğunu düzenleyen 2 ana hüküm vardır:

Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (Aatuk) m.35/1;

“Limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olurlar ve bu Kanun hükümleri gereğince takibe tabi tutulurlar.”

Vergi Usul Kanunu (VUK) m.10;

“Tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, Vakıflar ve cemaatlar gibi tüzel kişiliği olmıyan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevler kanuni temsilcileri, tüzel kişiliği olmayan teşekkülleri idare edenler ve varsa bunların temsilcileri tarafından yerine getirilir.”

Sorumluluk Şartları

Limited şirket ortaklarının kamu borçlarından sorumluluğu, şirket tarafından kamu borcunun tahsil edilmemesi ve tahsil edilmeyeceğinin anlaşılması halinde doğar.

Örneğin, bir vergi borcu için ilk olarak şirketten tahsil edilmeye çalışılması gerekir.

Doğrudan limited şirket ortaklarının sorumluluğu yoktur.

Nitekim, Danıştay İçtihat Birleştirme Kararı 2013/1 E., 2018/1 K., 11/12/2018 tarihli kararında şu şekilde belirtilmiştir;

“Tüzel kişilerde, vergi borçları nedeniyle doğan sorumluluk tüzel kişiliğe ait olduğundan, limited şirketin vergi borçları için önce limited şirket tüzel kişiliği takip edilmekte, vergi alacağının şirket malvarlığından tahsil edilememesi veya tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması halinde kanuni temsilci veya ortak takibata tabi tutulmaktadır. Buna göre kanuni temsilcinin ve ortağın sorumluluğu feri niteliktedir. Vergi alacağı için şirket tüzel kişiliği aleyhine hiçbir takibat yapılmaksızın doğrudan doğruya kanuni temsilcilere veya ortağa başvurmak mümkün değildir.”

Şirket Müdürü ile Ortakların Müteselsil Sorumluluğu

Kamu borçlarından limited şirket ortaklarının sorumluluğu, şirket müdürü veya ortak olması değiştirmemektedir.

Kamu alacağından kaynaklı olarak doğrudan şirket müdürüne veya ortaklardan birine takip başlatılması mümkündür.

Yine 11.12.2018 tarihli Danıştay İçtihat Birlşetirme Kararı’nda şu şekilde belirtilmiştir; “…kanuni temsilci ile ortak arasında bir öncelik sıralaması bulunmadığından, limited şirketin vergi borcunun tahsilinde ortağın takibine başlanabilmesi için kanuni temsilcinin takibinin gerekli olmadığı açıktır.”

Limited Şirket Hissesini Devreden Ortağın Sorumluluğu

Limited şirket ortakların sorumluluğu, payını devreden ortak için bazı hallerde  devam etmektedir:

• Kamu Borçlarından Sorumluluk: Payını devreden ortağın, ortak sıfatını taşıdığı döneme ait kamu borçlarından sorumludur. Bu sorumluluk payı devralan ortakla müteselsil sorumluluktur. Payını devreden ortağın sorumluluğu, ortak olduğu dönemde doğan kamu borçlarıyla sınırlıdır.
• Kefalet Sözleşmelerinden Doğan Sorumluluk: Limited şirket hisse devriyle ortaklık sıfatı sona erse dahi, önceden yapılan kefalet sözleşmeleri geçerliliğini korur. Özellikle banka kredilerinden kaynaklı, payını devreden ortağın icra takibiyle karşı karşıya kalması mümkündür. Bu kapsamda payı devretmeden önce dikkat edilmesi gereken husustur. Detaylı bilgi için “Limited Şirketlerde Hisse Devri” adlı makalemizi inceleyebilirsiniz.

Limited Şirket Müdürlerin Sorumluluğu

Limited şirket müdürlerinin sorumluluğu, diğer ortaklardan sorumluluğu kanunen daha fazladır.

Şirketin kanuni temsilcisi olup, idare ve yönetme sorumluluğu vardır.

Şirket müdürlerin şirketi idaresinde ortaklığa veya pay sahiplerine vermiş olduğu zararlardan hem hukuki hem de cezai sorumluluğu vardır.

Sonuç

Limited şirket ortaklarının sorumluluğu, şirkete taahhüt etmiş oldukları sermaye ödemekle sınırlıdır.

Ancak, esas sözleşmeyle ek ödeme veya yan edim yükümlülüğünün getirilmesi mümkündür.

Limited şirket ortaklarının şirket borçlarından şahsi bir sorumluluğu yoktur. Limited şirketler borçlarından dolayı kendi mal varlığıyla mesuldür.

Ancak, bu kuralın istisnası kamu borçlarıdır. Limited şirketin vergi veya SGK primleri gibi kamu borçları şirketten tahsil edilemezse, limited şirket ortaklarına başvurulabilir.

Limited şirket ortağının kamu borçlarından sorumluluğu, payını devretmesi halinde de devam etmektedir.

Sık Sorulan Sorular